Uluslararası Af Örgütü: 2024'te 1518 kişi infaz edildi

Uluslararası Af Örgütü, bugün yayımladığı "Ölüm Cezaları ve İnfazlar 2024" raporunda, 2024 yılında kaydedilen infazların 2015’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını açıkladı. Rapora göre, sadece 15 ülkede toplam 1.518 kişi idam edildi. Bu infazların yüzde 91’inden İran, Irak ve Suudi Arabistan sorumlu.

İNFAZ SAYISINDA BÜYÜK ARTIŞ

Rapor, 2023’te 1.153 olan infaz sayısının, 2024’te yüzde 32 artarak 1.518’e yükseldiğini gösterdi. Bu, 2015’teki en az 1.634 infazdan bu yana en yüksek sayı.

İRAN, IRAK VE SUUDİ ARABİSTAN BAŞROLDE

İran, 2024’te en az 972 infazla dünya genelindeki infazların yüzde 64’ünü gerçekleştirdi. Suudi Arabistan infazlarını iki katına çıkararak 345’e, Irak ise dört katına çıkararak 63’e yükseltti. Bu üç ülke birlikte 1.380 kişiyi idam etti.

Raporda ayrıca, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’daki infaz sayılarının doğrulanamaması nedeniyle toplam sayının gerçekte daha yüksek olabileceği belirtildi.

PROTESTOCULAR VE ETNİK GRUPLAR HEDEFTE

Af Örgütü, bazı hükümetlerin ölüm cezasını siyasi baskı aracı olarak kullandığına dikkat çekti. İran ve Suudi Arabistan’da, muhalif sesleri ve protestocuları susturmak için infazlara başvurulduğu belirtildi.

Özellikle İran’da, "Kadın, Yaşam, Özgürlük" protestolarına katılan en az iki kişinin — biri zihinsel engelli — adil olmayan yargılamalar ve işkenceyle alınan itiraflarla infaz edildiği vurgulandı.

Suudi Arabistan ise, geçmiş yıllardaki hükümet karşıtı protestolara katılan Şii azınlık üyelerini idam etmeyi sürdürdü.

UYUŞTURUCU BAĞLANTILI İNFAZLARDA ARTIŞ

2024’te infazların yüzde 40’tan fazlası, uluslararası hukuka aykırı biçimde, uyuşturucuyla ilgili suçlardan kaynaklandı. Bu infazların özellikle Çin, İran, Suudi Arabistan, Singapur ve muhtemelen Vietnam'da yoğunlaştığı kaydedildi.

Callamard, bu uygulamaların özellikle dezavantajlı grupları etkilediğini ve uyuşturucu suçlarını azaltmada etkisiz olduğunu söyledi.

ABD VE DİĞER ÜLKELERDE DURUM

ABD’de infaz sayısı hafif bir artış gösterdi: 2023’te 24 olan sayı, 2024’te 25’e çıktı. Yeni Başkan Donald Trump, sık sık ölüm cezasını "katillerden ve tecavüzcülerden korunmanın yolu" olarak savundu.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti infazlara devam edeceğini duyururken, Burkina Faso ölüm cezasını yeniden getirme planını açıkladı.

KAMPANYALAR VE UMUT VEREN GELİŞMELER

Olumsuz tabloya rağmen, dünyada ölüm cezasını tamamen kaldıran ülke sayısı 113’e yükseldi. 2024’te Zimbabve ölüm cezasını kaldırırken, BM Genel Kurulu’nda üçte ikiden fazla ülke infazlara ara verilmesini destekledi. Malezya’daki reformlar ise infaz riski altındaki kişi sayısını binin üzerinde azalttı.

Japonya’da 50 yıl hücrede kalan Hakamada Iwao beraat ederken, ABD’nin Alabama eyaletinde, adil yargılanmadan idama mahkûm edilen Rocky Myers affedildi.

"DARAĞACININ GÖLGESİNDEN KURTULMAK AN MESELESİ"

Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, "Ölüm cezası insanlık dışıdır ve artık dünyada yeri yok. Kararlı kampanyalar ve uluslararası baskılar, rüzgârı tersine çevirmeye başladı. Darağacının gölgesi yavaş yavaş yok oluyor" dedi.