Türkiye'nin Yavru Goril 'Zeytin'i Geri Vermeme Kararına Nijerya'dan Sert Tepki

İstanbul Havalimanı’nda hayvan kaçakçılığı operasyonunda ele geçirilen ve "Zeytin" adı verilen yavru gorilin Türkiye’de tutulması kararı, Nijerya’dan sert bir tepkiye neden oldu. Türkiye, kararına gerekçe olarak gorile yapılan DNA testlerinin sonucunu gösterirken, Nijerya merkezli bir hayvan hakları derneği, kararın uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu savundu.

GORIL KAÇAKÇILIĞI GIRIŞIMI VE TÜRKIYE’NIN KARARI

Yaklaşık beş aylıkken 21 Aralık 2024 tarihinde İstanbul Havalimanı’nda ele geçirilen yavru goril, Nijerya’dan Tayland’a kaçırılmaya çalışılıyordu. Kontrol sırasında Nesli Tehlike Altında Olan Yaban Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) belgesinin bulunmaması üzerine hayvana el konulmuştu.

Nijeryalı hayvan hakları derneği Pandrillus Vakfı'nın direktörü Liza Gadsby, Ankara'nın gorilin Türkiye'de kalması kararından dolayı "büyük hayal kırıklığına uğradıklarını" ifade ederek, "Türk hükümetinin yaptığı şeyde hiçbir mantık yok" açıklamasında bulundu. AFP haber ajansına konuşan Gadsby, "Eğer Türkiye onu Nijerya’ya göndermek yerine doğrudan bir goril barınağına göndermek istiyorsa bu mesele değil. Ama bu hayvan için doğru olanı yapmaları gerekiyor," diye ekledi. Vakıf yöneticisi, Türkiye'nin ilk etapta hayvana el koyarak doğru davrandığını ancak onu Türkiye'de tutma kararının CITES gerekliliklerine "tamamen aykırı" olduğunu savundu.

Nijerya merkezli vakıf, "Zeytin"i aynı alt türe ait başka bir genç gorille bir araya getirmeyi ve daha sonra ikisini Orta Afrika'daki uzman bir barınağa göndermeyi planlıyordu. Pandrillus Vakfı, elinde Nijerya gümrüğü tarafından iki yılı aşkın süre önce el konulan başka bir goril daha bulunduğunu ve bu gorilin doğal yaşam alanına sahip bir ülkeye iadesine yönelik süreci Pazartesi günü başlatacaklarını belirterek, "Onu elimizde tutmayı asla düşünmedik," diye konuştu.

TÜRKIYE’NIN GEREKÇESI: DNA TESTI NIJERYA MENŞEINI YALANLADI

Ankara'daki Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP), Zeytin'e yapılan DNA testi sonucunda hayvanın Nijerya menşeli olmadığının tespit edildiğini ve Türkiye'de kalmasına karar verildiğini bildirdi. Genel Müdürlük, Cuma günü sosyal medya hesabından yayımladığı yazılı açıklamada, yavru gorilin Batı Ova gorili olduğunun ortaya konduğunu duyurdu.

Açıklamada, Zeytin’in Nijerya'dan Tayland'a transit geçiş yapacak bir kargoda CITES belgesi olmadan bulunduğu hatırlatıldı. CITES kurallarına göre hayvanı ihraç eden ülkenin geri talep hakkı olması nedeniyle Nijerya tarafından iade işlemi konusunda Türkiye'ye resmî talepte bulunulmuş ve iade sürecinin Eylül ayı içinde tamamlanması için planlamalar yapılmıştı.

Ancak yakın zamanda sonuçlanan genom dizilimiyle yapılan DNA testi, Nijerya'nın Zeytin’in menşe ülkesi olmadığını kesin olarak tespit etti. Genel Müdürlük'ün açıklamasında, CITES Taraflar Konferansı'nda (COP-19) alınan kararlar gereği el konulan hayvanlar için insancıl koşullar ve uygun bakım sağlama taahhüdü hatırlatılarak, bu kararlar doğrultusunda Zeytin'in Türkiye'de bir hayvanat bahçesine yerleştirilmesine karar verildiği duyuruldu.