Türkiye'de Emeklilik Sistemi Alarm Veriyor: DİSK-AR'dan Çarpıcı Rapor

DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından hazırlanan "Türkiye’de Emeklilerin Durumu: Emekli Aylıkları, Emekli Sayıları ve Ayrılan Kaynaklar" başlıklı rapor, Türkiye'deki emeklilik sisteminin derinleşen sorunlarına dikkat çekti. Rapora göre, emeklilik sistemi bir "adaletsizlikler sistemi"ne dönüşmüş durumda ve emekli aylıkları giderek düşerken sistem "yamalı bohça" halini aldı.

ORTALAMA EMEKLI AYLIKLARI ASGARI ÜCRETIN ALTINA DÜŞTÜ

Raporda, emekli aylıklarının sadece resmi enflasyon oranıyla artırılmasının yetersiz kaldığı ve bunun emeklilerin yaşam koşullarını ciddi şekilde kötüleştirdiği vurgulandı. Emekli aylıklarında yaşanan sistemli gerilemeye dikkat çekilerek şu çarpıcı veri paylaşıldı: "Türkiye’de ortalama emekli aylığı 2003’te asgari ücretin yüzde 36 üzerinde iken günümüzde asgari ücretin yüzde 22 altına geriledi."

GSYH İÇINDEKI EMEKLI PAYI AB ORTALAMASININ ÇOK ALTINDA

Türkiye nüfusundaki emekli oranı yüzde 18,5'e yükselmişken, emeklilere yapılan ödemelerin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki oranı ise yüzde 3,7'ye düştü. Raporda, bu oranın AB-27 ülkelerinde ortalama yüzde 9,8 olduğu belirtilerek, Türkiye'nin Avrupa'nın oldukça gerisinde kaldığı ifade edildi: "Emekli aylığı ve hak sahiplerine yapılan ödemelerin GSYH’ye oranı AB-27 vatanlarında ortalama yüzde 9,8 iken Türkiye’de yüzde 3,7’dir."

2008 sonrası yapılan yasal değişikliklerle birlikte emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme katsayısı ve aylık bağlama oranının düşürüldüğü de raporda hatırlatıldı.

"EMEKLI AYLIKLARI DIBE DOĞRU EŞITLENIYOR" VE MILYONLARCA EMEKLI YENIDEN ÇALIŞIYOR

2025 yılının ilk yarısında ortalama emekli aylığı 17 bin 252 TL olurken, en düşük emekli aylığının 14 bin 469 TL'ye tamamlanması durumu, raporda "Emekli aylıkları dibe doğru eşitlenmektedir" şeklinde yorumlandı.

Yetersiz emekli gelirleri nedeniyle milyonlarca kişinin yeniden işgücüne dönmek zorunda kaldığı da tespit edildi. 2002 yılında çalışan veya iş arayan emeklilerin oranı yüzde 36,6 iken bu oran Aralık 2024'te yüzde 65,7'ye yükseldi. Raporda bu durum, "Düşük emekli aylıkları sebebiyle milyonlarca emekli yeniden çalışıyor veya iş arıyor" ifadeleriyle özetlendi.

"TÜRKIYE'DE EMEKLI SAYISI ÇOK FAZLA İDDIASI DOĞRU DEĞIL"

DİSK-AR'ın hesaplamalarına göre, Türkiye'de aktif sigortalı/pasif sigortalı oranı (Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek çalışanlar da dahil edildiğinde) 2024 sonunda 1,75 oldu. Bu oranın Avrupa ortalamasının (1,5) üzerinde olduğu belirtilen raporda, "Türkiye’de emekli sayısı çok fazla, aktif/pasif oranı çok düşük" iddiasının doğru olmadığı açıklandı.