Türkiye Emekli Maaşında Dibe Vurdu! Aday Ülkelerin Bile Gerisinde Kaldık

Temmuz ayının yaklaşmasıyla birlikte milyonlarca emekli, maaşlarına yapılacak zam oranını bekliyor. Geçim sıkıntısı, artan enflasyon ve hayat pahalılığıyla mücadele eden emeklilerin maaşları, Haziran ayı enflasyon verilerinin açıklanmasıyla netlik kazanacak. Ancak Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında Türkiye'deki emekli maaşlarının seviyesi, çarpıcı bir farkı ortaya koyuyor.

AVRUPA’DA EMEKLİLİK BİR SOSYAL GÜVENCE, TÜRKİYE’DE GEÇİM SAVAŞI

Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan "Pensions at a Glance 2023" raporu ile Eurostat verilerine göre, Avrupa’da yaşlıların temel gelir kaynağı emekli maaşları. Birçok ülkede bu gelir, yaşlı bireylerin toplam hane gelirinin yüzde 70’inden fazlasını oluşturuyor. İskandinav ülkeleri ve Batı Avrupa’da bu oran yüzde 80’i aşıyor.

Türkiye’de ise emekli maaşları çoğu zaman temel ihtiyaçları karşılamaya dahi yetmiyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı en son verilere göre, asgari ücretin altında maaş alan emekli sayısı 9 milyona yaklaştı.

İSKANDİNAV ÜLKELERİ ZİRVEDE, TÜRKİYE SONDAN ÜÇÜNCÜ

2022 yılı verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başı yıllık ortalama emeklilik harcaması 16 bin 138 euro. Aylık bazda bu rakam 1.345 euroya denk geliyor. Ancak ülkeler arasında ciddi uçurumlar var:

• Lüksemburg: 31.385 euro

• Norveç & Danimarka: 30 bin euroyu aştı

• İzlanda: 35.959 euro ile rekor kırıyor

• İsveç: 22.436 euro

• Bulgaristan: 3.611 euro (en düşük AB üyesi)

• Arnavutluk: 1.648 euro (AB adayı ve son sırada)

• Türkiye: 2.942 euro ile alt sıralarda

Türkiye, AB adayı ülkeler arasında Arnavutluk’un hemen üzerinde, Sırbistan (3.486 euro) ve Karadağ (3.962 euro) gibi ülkelerin gerisinde yer alıyor.

KADINLAR HER YERDE DAHA DÜŞÜK MAAŞ ALIYOR

Avrupa’da olduğu gibi Türkiye’de de emekli maaşlarında cinsiyet eşitsizliği dikkat çekiyor. OECD raporuna göre, kadınlar erkeklerden ortalama %25 daha az emekli maaşı alıyor. Bu farkın nedeni ise kadınların iş hayatına geç katılması, daha az prim günü biriktirmesi ve düşük ücretli sektörlerde yoğunlaşması olarak gösteriliyor.

TEMMUZ ZAMMI BEKLENTİSİ ARTIYOR

Türkiye’de emekliler, Temmuz ayında açıklanacak 6 aylık enflasyon oranına göre maaş zammı alacak. Ancak maaşların Avrupa ortalamasına yaklaşabilmesi için sadece enflasyon farkı değil, yapısal bir düzenleme gerektiği konusunda uzmanlar uyarıyor. Özellikle taban emekli maaşının yoksulluk sınırının altında kaldığına dikkat çeken sendikalar, en düşük maaşın asgari ücretin üzerine çekilmesini talep ediyor.