Türkiye 235 Yıl Geriye Gitti: Demokrasi ve Hukuk Alarm Veriyor!

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması, Türkiye’de hukukun üstünlüğü ve adalet anlayışındaki gerilemeyi yeniden gündeme taşıdı. İsveç merkezli V-Dem Enstitüsü’nün araştırmasına göre Türkiye, demokrasi, insan hakları ve adalet gibi alanlarda 1789 yılına, yani Osmanlı Padişahı III. Selim dönemine kıyasla daha kötü bir noktaya geldi.

Araştırmada, 1789’da Osmanlı İmparatorluğu’nun insan hakları ve hukuki gelişmişlik puanı 0.23 iken, 2024’te Türkiye’nin puanı 0.18’e kadar geriledi. 1’e yakın puanlar, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve demokraside ilerlemeyi gösterirken, Türkiye’nin aldığı düşük puan, bu alanlardaki gerilemeyi ortaya koyuyor.

92 SIRA GERİYE DÜŞTÜK

Cumhuriyet’in kurulduğu 1923 yılında Türkiye’nin puanı 0.23 iken, Atatürk’ün vefat ettiği 1938’de bu puan 0.58’e yükselmişti. 2002 yılında AKP iktidara geldiğinde Türkiye’nin puanı 0.74’e ulaşarak en yüksek seviyeye çıktı. Ancak 2016 yılındaki darbe girişimi sonrası uygulanan politikalar ve yargının siyasallaşmasıyla bu puan 0.24’e, 2024 yılında ise 0.18’e kadar düştü.

Koç Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamil Yılmaz, "2002’de Türkiye, hukukun üstünlüğü endeksinde 177 ülke arasında 55. sıradayken, 2024’te 179 ülke arasında 147. sıraya geriledi" açıklamasında bulundu. Türkiye, hukukun üstünlüğü konusunda Ürdün, Irak, Uganda ve Mısır gibi ülkelerin bile arkasında kaldı.

TÜRKİYE SEÇİMLİ OTOKRASİ OLARAK TANIMLANDI

Raporda Türkiye, "seçimli otokrasi" olarak tanımlandı. Bu kavram, seçimlerin yapıldığı ancak demokratik kurumların zayıflatıldığı rejimleri ifade ediyor. Uzmanlar, özellikle 2010’lu yıllardan itibaren Türkiye’nin hem siyasi hem de ekonomik açıdan büyük bir kriz dönemine girdiğine dikkat çekiyor.

HUKUK OLMADAN EKONOMİK ÇIKIŞ MÜMKÜN DEĞİL

Türkiye’deki hukuki gerilemenin ekonomik krizle doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Prof. Dr. Kamil Yılmaz, "Türkiye, demokrasiden ve hukukun üstünlüğünden uzaklaştıkça ekonomide de kötüye gidiyor. Hukukun üstünlüğü yeniden sağlanmadan Türkiye’nin ekonomik krizi aşması imkansız" dedi.

Ekonomistler, uzun süredir devam eden yüksek enflasyon, artan işsizlik ve düşük yatırım ortamının temelinde hukuk sistemine duyulan güvensizliğin yattığını vurguluyor. Hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi gerektiğini söyleyen uzmanlar, aksi takdirde ekonomik toparlanmanın mümkün olmayacağını belirtiyor.