Trump’ın Latin Amerika Hamleleri: Monroe Doktrini’nin Yeni Yüzü

Donald Trump’ın Venezuela’ya —ve 19 Ekim’den itibaren Kolombiya’ya— yönelik yeni saldırgan tutumu, ABD’nin uluslararası güvenlik stratejisinde daha derin bir yön değişikliğinin habercisi olarak değerlendiriliyor.

14 Ekim 2025’te Donald Trump, CIA’in Venezuela topraklarında gizli operasyonlar yürüttüğünü ve Karayip Denizi’ne ek savaş gemileri sevk ettiğini resmen kabul etti. Kısa süre sonra, bir Venezuelalı sürat teknesine yönelik saldırıyı tekrarladı ve Karayip sularında bir Kolombiya gemisini vurduğunu ilan etti.

Her iki eylemde de "uyuşturucu kaçakçılığı rotalarını kesme" gerekçesi gösterildi. Oysa bu adımlar, ABD’nin bölgesel üstünlüğünü yeniden yapılandırma ve Monroe Doktrini geleneğiyle "arka bahçesi" saydığı Latin Amerika üzerindeki hâkimiyetini pekiştirme çabası olarak değerlendiriliyor.

Küresel Güç Dengesinin Kayması

Trump yönetimi, ABD’nin artık birden fazla cephede eşzamanlı savaşları idare edemeyeceğini kabul ediyor. Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore’nin oluşturduğu "Şer Ekseni"ne karşı yetersiz kalınması, Washington’u stratejik bir çekilmeye itti.

Bu bağlamda Trump, önceliği Latin Amerika’ya kaydırdı. Böylece ABD, Avrasya, Orta Doğu ve Pasifik’teki askeri yükünü geçici olarak hafifleterek Latin Amerika ile Güney Atlantik’teki varlığını yoğunlaştırıyor. Amaç, enerji kaynaklarını, tedarik hatlarını ve askeri üsleri korumak.

Orta Doğu’da Afganistan işgalinin sona ermesiyle uzun vadeli müdahalelerden uzaklaşıldı; Irak ve Suriye’deki troop sayıları kısmen azaltıldı. Avrupa’da Ukrayna desteğinin seyrelmesi ise ABD’nin sürdürülebilir yıpratma savaşlarına gücünün yetmediğini ortaya koydu.

Asya’da Çin’le gerilim, artık askeri olmaktan ziyade teknolojik ve ekonomik alana kaymış durumda.

Latin Amerika’ya Güç Gösterisi

Venezuela ve Kolombiya’ya yönelik tehditler, hem sembolik hem de stratejik bir rol oynuyor: Kıta geneline "ABD hâlâ burada" sinyali gönderiliyor. Bu aynı zamanda, bölgedeki ülkelerin Rusya ve Çin’le artan ilişkilerine karşı "önleyici doktrin"in diriltilmesi anlamına geliyor.

ABD açısından Latin Amerika, doğrudan veya dolaylı denetim altında tutulması gereken kritik bir stratejik saha haline geliyor.

Uyuşturucu Söylemi Bir Bahane

Trump’ın "uyuşturucuyla savaş" retoriği, özünde bir örtü. ABD’de en ölümcül uyuşturucu fentanil, Venezuela veya Kolombiya’dan değil, Meksika üzerinden geliyor.

Venezuela’da Nicolás Maduro’nun liderliğindeki bir "uyuşturucu karteli"ne dair somut delil yok. Böyle bir iddia olsa dahi, Caracas’a askeri saldırı için yeterli gerekçe oluşturmaz. Gerçek niyet, ABD’nin güney kanadını tehdit edebilecek yeni ittifakları bozmak ve petrol ile nadir mineraller gibi kritik kaynaklar üzerindeki egemenliği geri kazanmak.

ABD’nin Baskı Politikası Ters Etki Yarattı

Washington, Brezilya mallarına %50 gümrük vergisi getirdi; Kolombiya’yı "uyuşturucu mücadelesinde güvenilmez müttefik" ilan etti ve Caracas’a ek yaptırımlar uyguladı.

Ancak bu politikalar istenen sonucu vermedi: Venezuela, Rusya’yla askeri ve enerji anlaşmaları yaptı; Kolombiya, savunma paktlarını yeniden değerlendireceğini duyurdu; Brezilya ise Trump’ın baskılarına rağmen 8 Ocak darbe girişiminin faillerini yargılamaya devam etti.

Bu gelişmeler, ABD’nin 1950-1980’lerdeki gibi kıta çapında tek taraflı hâkimiyet kurma kapasitesini yitirdiğini işaret ediyor.

Yeni Güç Merkezleri ve Latin Amerika’nın Seçimi

Artık ABD’nin "tüfek diplomasisi" etkisi sınırlı. Yeni üretim zincirleri, teknoloji erişimi ve ticaret çeşitliliği sayesinde Latin Amerika ülkeleri, daha özerk karar alma yeteneği edindi. BRICS gibi oluşumlar, bu çok kutuplu düzenin simgesi konumunda.

Gerçek bağımsızlık, ulusların dış müdahalelerden uzak kendi yollarını çizme becerisidir. Ne var ki, pek çok Latin Amerika ülkesinde ordular hâlâ sivil otoriteden bağımsız hareket ediyor; bu da dış politikada tutarlılığı baltalıyor.

ABD’ye doktrinsel ve teknolojik bağımlı ordular varlığını sürdürdükçe, "egemenlik" kavramı soyut bir ideal olmaktan öteye gidemiyor.

Atlantik’te Yeni Cephe

Trump’ın saldırgan yaklaşımı, Güney Atlantik’teki stratejik çekişmeyi yeniden alevlendirdi. Bölge, zengin enerji ve nadir maden rezervleriyle stratejik değer taşıyor. Bu yüzden ABD, Florida merkezli Dördüncü Filo’yu takviye ediyor.

Bu filo, Karayipler’i, Orta ve Güney Amerika’yı kapsayan geniş bir alandan sorumlu olup, deniz ticaret yollarının hâkimiyetini sağlıyor.

Aynı coğrafyada Fransa, Guyana’da kalıcı askeri varlığını koruyor; Birleşik Krallık ise Güney Atlantik boyunca adalarda üsler kurarak bir "İngiliz denetim kuşağı" oluşturmuş durumda. Bu unsurlar, yeni aktörlerin bölgeye sızmasını engelleyen bir "stratejik kalkan" vazifesi görüyor.

Sonuç: Kimin Karar Hakkı Var?

Dünya, küresel hegemonya krizinin eşiğinde duruyor; ancak bu kriz, Latin Amerika için bir dönüm noktası da sunabilir.

Bölge ülkeleri ya ABD’nin vesayetini yeniden kabul edecek ya da kendi savunma ve ittifak yapılarını örecekler.

Meksika, Kolombiya, Şili ve Brezilya gibi aktörler, koordineli adımlarla bir "güney ekseni" kurabilir. Gerçek çok kutupluluk ise, güçlü bir Güney Amerika sesiyle hayat bulacaktır.

Karayipler savaş gemileriyle dolup taşarken, asıl soru şu: Bu kıtanın kaderine kim hükmedecek?