Trump-Şi Zirvesi Sonrası Nadir Element Anlaşması: Dünya Piyasaları Rahatladı!

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore’nin Busan kentinde ilk kez yüz yüze bir araya geldi. Zirve, dünya ekonomisinin iki devini bir araya getirerek, özellikle nadiren ele alınan stratejik hammaddeler ve ticaret konularında önemli bir gündem oluşturdu.

NADİR ELEMENTLER KONUSUNDA GEÇİCİ ANLAŞMA

Görüşmelerin en dikkat çekici başlığı, Türkiye’nin de yakından takip ettiği nadiren bulunan toprak elementleri oldu. Çin, elektronik, savunma ve yeşil teknoloji sektörleri için kritik önemdeki bu hammaddelerin ihracatına yönelik kısıtlamaları 1 yıl süreyle askıya almayı kabul etti. ABD tarafı, bu adımı "önemli bir geri çekilme" olarak nitelendirirken, Trump, Çin mallarına uygulanan tarifeleri yüzde 57’den yüzde 47’ye düşürdü.

FENTANİL VE TARIMDA STRATEJİK ADIMLAR

Trump, Çin’in ABD’ye yönelik fentanil sevkiyatını azaltma sözü verdiğini açıkladı. Bu adım karşılığında, fentanil bağlantılı Çin ürünlerine uygulanan vergiler yüzde 20’den yüzde 10’a düşürüldü. Ayrıca Çin, önümüzdeki dönemde büyük miktarda Amerikan soya fasulyesi ve tarım ürünü alacağını açıkladı. ABD, bu gelişmeyi hem tarım sektörü hem de iç güvenlik açısından "çift kazanç" olarak değerlendirdi.

TEKNOLOJİDE SÜRDÜRÜLEN STRATEJİK SINIRLAMALAR

Trump, Çin’in Nvidia ile çip alımı konusunda görüşmelere başlayacağını duyurdu. Ancak yeni nesil yapay zekâ çipleri "Blackwell" serisinin bu anlaşmaya dahil olmayacağı belirtildi. Bu, hem Çin’in teknoloji açığını kapatma çabası hem de ABD’nin stratejik sınırlamaları sürdürme niyetinin göstergesi olarak yorumlandı.

NÜKLEER TEST TEHDİDİ GERİLİMİ ARTIRDI

Zirve öncesinde Trump, ABD’nin nükleer silahlarını eşit şartlarda test etmeye başlayacağını açıkladı. 1992’den bu yana devam eden nükleer test moratoryumunu sona erdirebilecek bu açıklama, Pentagon ve Beyaz Saray tarafından doğrulanmadı. Silah Kontrol Derneği Direktörü Daryl Kimball, bu adımın hem ABD içinden hem de uluslararası alandan güçlü tepki alabileceğini belirtti.

LİDERLERDEN İLK YORUMLAR

Yaklaşık 1 saat 40 dakika süren görüşmenin ardından Trump, zirveyi "10 üzerinden 12" olarak nitelendirirken, Şi Cinping ise, "Farklılıklarımız doğal, fakat birlikte gelişebiliriz" mesajı verdi. Ukrayna savaşı sınırlı başlık olarak ele alınırken, Tayvan konusu gündeme gelmedi. Trump, ilerleyen dönemde Çin’i ziyaret edeceğini, Şi’nin de ABD’ye geleceğini duyurdu.

TAKTİKSEL BİR MOLA

Uzmanlar, nadir elementler, fentanil ve tarım ürünleri konularındaki anlaşmaları geçici bir rahatlama olarak yorumluyor. Dünya piyasaları, Çin’in ihracat sınırlamalarını askıya alması ve ABD’nin tarifeleri düşürmesiyle bir nebze nefes almış oldu. Ancak Trump’ın nükleer test açıklaması, olası yeni bir gerilimin habercisi olarak dikkat çekiyor.