Trump Öncesi Kritik Adım: İran ve Avrupa Üçlüsü Nükleer Görüşmelerde

İran’ın, 20 Ocak’ta görevi devralacak olan ABD’nin 47. Başkanı Donald Trump’ın yemin töreninden bir hafta önce, Fransa, Britanya ve Almanya ile nükleer programı üzerine görüşmelere hazırlandığı bildirildi. Bugün yapılacak toplantı, İran’ın nükleer faaliyetleriyle ilgili diplomatik çözüm arayışlarını yeniden gündeme taşıdı.

Geçtiğimiz kasım ayında İsviçre’nin Cenevre şehrinde düzenlenen ilk gizli görüşmenin ardından, İran ve Avrupa’nın üç büyük ülkesi Fransa, Britanya ve Almanya (E3) arasında ikinci bir toplantının planlandığı açıklandı. Fransa Dışişleri Bakanlığı, görüşmenin İran’ın hızlanan nükleer faaliyetlerine diplomatik bir çözüm bulma girişiminin bir parçası olduğunu vurgularken, Almanya ise sürecin müzakereden ziyade bir "istişare" niteliği taşıdığını ifade etti.

Toplantının, Trump yönetiminin göreve başlamasıyla birlikte İran’a yönelik baskı politikalarının yeniden gündeme geleceği bir döneme denk gelmesi dikkat çekiyor. Trump’ın ilk döneminde ABD, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’ndan (JCPOA) çekilmiş ve İran’a yönelik "maksimum baskı" stratejisini benimsemişti.

E3 ülkeleri, geçtiğimiz aralık ayında İran’ı uranyum zenginleştirme faaliyetlerini "benzeri görülmemiş seviyelere" çıkarmakla suçladı ve Tahran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek için diplomatik çabaların sürdürüleceğini belirtti.

Bölgedeki yeni politikaların şekillenmesinde kritik bir rol oynayabilir
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum üreten tek ülke olduğunu ve bu seviyenin atom bombası geliştirme aşamasına yaklaştığını duyurdu. İran ise nükleer programının tamamen barışçıl amaçlara hizmet ettiğini savunuyor.

Nükleer anlaşmayı yeniden canlandırmayı amaçlayan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin uluslararası izolasyonunu sona erdirmeyi hedeflediğini ifade etti. Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise bir röportajda, "Yaptırımların kaldırılması karşılığında güvene dayalı bir formülü destekliyoruz" dedi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İran’ın nükleer programındaki ilerlemenin "kritik bir eşiğe" yaklaştığını belirtti. İran yönetimi ise sorunların "yapıcı müzakereler" yoluyla çözülebileceğini vurguluyor.

JCPOA kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda yaptırımları yeniden devreye sokabilecek mekanizmanın süresi ekim ayında doluyor. Bugünkü görüşmelerin sonuçlarının, Trump yönetiminin bölgeye yönelik yeni politikalarının belirlenmesinde önemli bir rol oynayacağı düşünülüyor.