Trump, dünyayı Orta Çağ'a mı sürüklüyor? Mahfi Eğilmez'den çarpıcı değerlendirme

Piyasalar bir süredir ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklayacağı ek gümrük vergilerine odaklanmışken, Trump geçtiğimiz hafta dünya ekonomisini sarsacak tarifeleri açıkladı.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamanın ardından New York borsası tarihinin en büyük düşüşlerinden birini yaşadı. Sadece ABD değil, birçok ülke de bu gelişmelerden etkilendi. Trump’ın destekçilerinden Elon Musk gibi milyarderler de büyük servet kayıpları yaşadı.

Trump’ın tarifeleri açıklanmadan önce "çılgınlık" olarak görülse de, kısa sürede küresel piyasalarda büyük bir etki yarattı. Dünya ekonomisinin nasıl etkileneceği ile ilgili yorumlar gelmeye devam ediyor.

ABD Başkanı Trump’ın tarifeleri ne anlama geliyor? Ticaret savaşları mı başlayacak? Türkiye bu süreçte nerde yer alacak?

Türkiye'nin önde gelen ekonomistlerinden Eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez, ABD'nin gümrük vergisi tarifelerini kaleme aldı.

Eğilmez, "Komşuyu Yoksullaştırma Politikası" başlıklı yazısında, bu politikanın, bir ülkenin ekonomik sorunlarını, diğer ülkelerin ekonomilerini bozarak çözmeye çalışma yaklaşımını ifade ettiğini belirterek, 15-19. yüzyıllarda Avrupa’nın bu politikalara başvurduğunu, ancak 2. Dünya Savaşı sonrası terk edilmeye başladığını vurguladı.

ABD'NIN DÜNYA TICARET ÖRGÜTÜ'NE YAKLAŞIMI

Eğilmez, söz konusu politikanın ülkeler için olumsuz sonuçlar doğurduğunu ve bu sorunları çözmek için IMF, Dünya Bankası ve ITO gibi kuruluşların devreye girdiğini belirtti. Eğilmez, bu süreçle ilgili şunları aktardı: "Dünya ticaretinde gümrük vergileri gibi konularda standart oluşturmak için önerilen üçüncü kurum olan ITO, ABD tarafından kabul edilmediği için kurulamadı ve GATT adı altında konferanslara dönüştü. Bu düzenleme, 1995’te kurulan Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) bırakıldı. Ancak ABD, bu örgütün kurallarına uymadı ve Çin de benzer bir yaklaşım sergileyince, DTÖ işlevsiz hale geldi."

Eğilmez, ABD'nin son tarifelerle birlikte DTÖ'yü yok sayarak "komşuyu yoksullaştırma politikasını" yeniden hayata geçirdiğini yazdı.

Trump yönetiminin gümrük vergilerini hesaplamak için kullandığı formülü basitçe tanımlayan Eğilmez, bu formülün Türkiye'ye uygulandığında yüzde 4,2 çıkması gerektiğini ama oranının yüzde 10 olarak belirlendiğini belirtti.

Yaşanan durumu değerlendiren Eğilmez, asıl önemli olanın Çin ve AB gibi ülkelerin nasıl tepki vereceği olduğunu ifade etti ve "Şimdi dünya, diğer ülkelerin misillemelerinin nasıl ve ne boyutta olacağını bekliyor" dedi.

ORTA ÇAĞ'A DÖNÜŞ

"Ticaret savaşları bir süredir döviz kurları üzerinden yürütülüyordu" diyen Mahfi Eğilmez, Orta Çağ’daki merkantilist politikalara dönüş emarelerinin arttığını belirtti:

"ABD’nin gümrük vergilerini artırmasıyla ticaret savaşları, merkantilist dönemdeki yaygınlığına doğru hızla ilerlemeye başladı. Diğer ülkelerin misilleme yapmasıyla birlikte yeni merkantilizm tam anlamıyla uygulanmaya başlanacak. Ortaçağ’a dönüş işaretleri giderek belirginleşiyor."