The Economist’ten sert rapor: “Küba geri dönülemez bir çöküşe sürükleniyor”

İngiliz The Economist dergisi, Küba’nın içinde bulunduğu ağır ekonomik ve sosyal çöküşü detaylı bir raporla mercek altına aldı. Analizde, ülkenin temel yaşam alanlarının neredeyse tamamen işlevsiz hale geldiği, siyasi yönetimin çözüm üretecek kapasiteyi kaybettiği ve Küba’nın "geri döndürülemez bir felakete doğru ilerlediği" ifade edildi.

İLAÇ KRİZİ, GÖÇ DALGASI VE ÇÖKEN HİZMETLER

Rapora göre düşük maaşlar, sürekli hale gelen elektrik kesintileri, ilaç bulma zorlukları ve dev boyutlara ulaşan göç, ülkeyi eşi benzeri görülmemiş bir yıkıma sürüklüyor. Hükümetin ekonomik dönüşümü geciktirmesi, krizden çıkışı imkânsız hale getiriyor. "Rejim köklü şekilde değişmezse Küba felakete gidiyor" başlıklı analizde temel hizmetlerin çöktüğü, ekonominin durduğu ve göçün ülkenin yetişmiş insan gücünü yok ettiği vurgulanıyor.

14 DOLARLIK MAAŞLA 2.800 PESOLUK YUMURTAYA KARŞI MÜCADELE

Haberde yer verilen ekonomik veriler, krizin boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Devlet memurlarının ortalama maaşının karaborsa kuruyla sadece 14 dolara denk geldiği, temizlik çalışanlarının ise 5 dolar civarında kazandığı belirtiliyor. Buna karşın bir koli yumurtanın 2.800 pesoya, bir kilo pirincin 650 pesoya çıkması, halkın temel gıdaya ulaşmasını bile zorlaştırıyor. Birçok ailenin günde bir öğün atlamaya mecbur kaldığı, BM Dünya Gıda Programı'nın çocukları açlıktan korumak için devreye girdiği aktarılıyor.

ALTYAPI DAĞILDI: ELEKTRİK, SU, SAĞLIK, ULAŞIM ÇÖKTÜ

Küba’da elektrik kesintileri birçok bölgede günde dört saati aşarken, bazı yerlerde tüm gün boyunca enerji verilemiyor. Su kesintileri yüzünden basit ihtiyaçlar bile lükse dönüşmüş durumda. Sağlık sisteminde ise gerekli ilaçların yalnızca yüzde üçüne erişim sağlanabiliyor. Ulaşım altyapısının da iflas ettiği, otobüs seferlerinin durma noktasına geldiği ve benzinin karaborsada dolar üzerinden satıldığı belirtiliyor.

NÜFUS ERİYOR: 2,75 MİLYON KİŞİ ÜLKEYİ TERK ETTİ

Demografik tablo da son derece çarpıcı. 2020’den bu yana nüfusun dörtte birine denk gelen 2,75 milyon kişi ülkeyi terk etti. Sadece geçen yıl göç edenlerin sayısı 788 bine ulaştı. Doktorların yarısından fazlasının ve sanatçıların büyük bölümünün yurtdışına gitmesiyle ülke, eğitimden sağlığa pek çok alanda ciddi bir nitelik kaybıyla karşı karşıya.

ŞEKER ÜRETİMİ TARİHİN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE

Küba’nın sembolik sektörlerinden biri olan şeker sanayisi, 1989’daki 8 milyon tonluk üretimden 2024-2025 sezonunda 150 bin tona kadar gerileyerek tarihinin en düşük seviyesini gördü. Turizm sektörü de pandemiden sonra toparlanamazken, ekonomik çöküş sokaklarda biriken çöpler ve artan yoksullukla kendini gösteriyor.

ÖZEL SEKTÖR AYAĞA KALKIYOR AMA REJİM ENGELLİYOR

Ekonomide ayakta kalan tek alanın özel sektör olduğu belirtiliyor. 11 bini aşan küçük ve orta ölçekli işletme, perakendenin yarısından fazlasını ve istihdamın üçte birini karşılıyor. Ancak hükümetin özel sektöre yönelik hem bağımlı hem de baskıcı bir tutum sergilemesi, girişimcilerin hareket alanını daraltıyor. Dergide, "Plaza Vieja’da bir McDonald’s görürseniz devrim bitmiştir" sözünün artık sıkça dile getirildiği hatırlatılıyor.

"BU SİSTEM ONARILAMAZ"

Raúl Castro’nun perde arkasındaki etkisini sürdürdüğü, Díaz-Canel’in ise yönetimde zayıf kaldığı belirtilen analizde, reformcu lider eksikliğinin krizi derinleştirdiği vurgulanıyor. 1196 siyasi tutuklunun bulunduğu ülkede muhalefetin etkisiz olduğu ifade edilirken, umutsuz halkın sesi bir taksicinin şu sözleriyle özetleniyor: "Bu sistem o kadar bozuk ki artık onarılamaz. Tek çözüm sıfırdan başlamak."