Tahran Zirvesi: Üç liderden önemli açıklamalar...

Buna rağmen bizim ortak mütabakatlarımız siyasi çözümü önemli ölçüde ilerlerdi. Suriyeliler'in kendi başına ülkenin kaderini tayin etmeye imkan bulabildiler. BM nezdinde bir anayasa hazırlığı olacak. Suriye hükümetinin kontorolü altında, insanlar barışa adım atıyor. Uluslararası toplum, zorunlu göçmenler ve sığınmacıların evlerine dönüşünü desteklemektedir. 

Bununla ilişkili olarak Rusya'nın girişimi ile Suriyeli göçmenlerin ve ülke içinde yerinden edilenlerin evlerine dönebilmeleri içi uluslararası bir yardımlaşma yapılması planlanıyor. Bu girişim, İranlı ve Türk partnerlerimizden de destek görüyor. İdlib'de çok sayıda sivil var. Bu nedenle buradaki teröristlerle mücadelede bunun da hesaba katılması gerekiyor"

'RİSKLİ BİR YERE GELDİ'

Erdoğan'ın konuşmalarından satır başları: 

Zirveden çıkacak sonuçlar tüm dünya tarafından şu anda sabırsızlıkla bekleniyor. Alacağımız kararlarda bu beklentileri boşa çıkarmayacağıma inanıyorum. Asgari müşterekler suriye'nin siyasi birliğinin sağlanması, toprak bütünlüğünün korunması ve ithilafa barışçıl bir siyasi çözüm bulunmasıdır. Bu amaçla baştan beri sahada şiddetin durdurulmasını, insani durumun iyileştirilmesini ve siyasi sürecin önünün açılmasını hedefledik.

Aynı anlayışla Cerablus, El Bab ve Afrin gib iyerlerde sahaya inerek terörist unsurları bölgeden temizledik. Böylece Suriye topraklarını güvenli hale getirerek huzur ve istikrarı temin ederek, mültecilerin evlerine dönebileceği şartları hazırlamaya çalıştık.

Astana kapsamında hayata geçirdiğimi en kritik adım gerginliği azaltma bölgelerini tesisiydi. Ancak bunlar zamanla farklı bahanelerle tasfiye edildi. Bunlardan geriye sadece İdlib kaldı. Burada muhalefet yaşanan gelişmeler nedeniyle aldatıldıklarını düşünüyorlar. Türkiye olarak şehitler verdiğimiz bu sürecin şu an itibariyle çok riskli bir yere geldiğini düşünüyoruz.

İdlib, sadece Suriye'nin geleceği değil, bizim milli güvenliğimiz ve bölgenin geleceği noktasında hayati önem taşıyor. Ülkemizin sağladığı örtülü güvencenin Esed rejimine bırakılmasına izin vermeyiz. İdlib sadece Suriye'nin değil bizim için hayati öneme sahiptir. 12 gözlem noktasının bir sebebi de İdlib'e sığınanlara güvence vermektir. Her ne gerekçe ile olursa olsun İdlib'e yapılacak saldırı bir katliama sebep olacaktır. Gidecek başka yerleri olmadığı için bizim sınırımıza Türkiye mülteci ağırlama kapasitesini doldurmuştur.

 İDLİB'İN KAN GÖLÜNE DÖNMESİNİ İSTEMİYORUZ

İdlib'in kan gölüne dönmesini istemiyoruz. Siz dostlarımızın bize destek olmasına istiyoruz. Bu çerçevede Rus dostlarımızın rahatsızlık duydukları noktalara... Böylece İdlib'de kontrol ılımlı muhalefetin kontrol edeceği hale gelecektir. İdlib'in akıbeti konusunda varacağımız anlayış, Suriye bağlamında işbirliğimizin geleceğini belirleyecektir. Türkiye'nin kararlılığının doğru anlaşılmasını özellikle istiyorum .İdlib için makul bir çıkış yolu bulmalıyız. Astana garantörlerinin Suriye’de yeni bir insani kriz yaşanmasına izin vermeyecekleri mesajı bu zirveden dünya kamuoyuna verilmelidir. Dünya İdlib'e yönelmişken Fırat’ın doğusunda arzu etmediğimiz gelişmeler yaşanıyor. Bir takım yabancı güçlerin attığı adımların artık bambaşka bir yere yöneldiği bir gerçektir. Artık DEAŞ tehdidi kalmamış olmasına rağmen ABD'nin bir başka terör örgütünü desteklemesinden rahatsızız. ABD'nin uçaklarını bölgeye göndermesi, bu örgütün ne kadar güçlendiğini göstermektedir. Bu durum sadece bizim milli güvenliğimize tehdit oluşturmuyor. Suriye'nin toprak bütünlüğünü de tehdit ediyor. Ülkenin bir bölümünde sergilenen hassasiyetlerin diğer bölümünde gösterilmiyor oluşu... Türkiye bölgedeki varlığını korumakta kararlıdır. Tehdidin kaynağına ve boyutuna göre adımları atmaya devame deceğiz. 

Bu zirveden çıkacak sonuçların Suriye'li kardeşlerimize hayırlı olmasını diliyorum. 12 maddelik bir bildiri var, buna 'Tahran bildirisi' diyeceğiz. Ruhani'ye şükranlarımı sunuyorum. Bundan sonraki toplantıyı Rusya'da yapacağız. Oradkai toplantıya çok daha olumlu gelişmelerle gitmeyi temenni ediyorum. 

Ateşkes ilanı yapabilirsek inanıyorum ki bu zirvenin en önemli adımlarından birisi bu olacak. Sivilleri bu karar huzurlu kılacaktır.

RUHANİ'DEN YENİDEN AÇIKLAMA

Erdoğan'ın ardından bir kez daha söz alan Ruhani "ABD'yi Fırat'ın doğusundan çıkmaya zorlayalım, çünkü krizin devam etmesindeki en büyük etken ABD'dir" dedi.

ERDOĞAN'LA PUTİN ARASINDA 'ATEŞKES' POLEMİĞİ

Erdoğan, son sözlerden sonra iki kez daha konuşma hakkı talep ederek Tahran Bildirisi'ne "ateşkes" ifadesinin eklenmesini istedi.

Putin, Erdoğan'ın son talebinin ardından tepki göstererek, "Burada silahlı gruplar yok, El Nusra, IŞİD bu toplantıya katılmıyor. Biz teröristlerin yerine konuşmuyoruz. Onların silahlarını kullanmayacaklarını söyleyemeyiz" dedi. Bildiride kimi yerlerin "muğlak" olduğunu kabul eden Putin, buna karşın bildirinin "gerçekçi" olduğunu söyledi.

Erdoğan ise Putin'e verdiği yanıtta, bildiriye "ateşkes" ifadesi eklenmesiyle, "El Nusra Cephesi'ne silah bırakma çağrısı" yapılmış olacağını savundu. 

Ruhani ise, "Biz bütün teröristlerden silah bırakmalarını istiyoruz" dedi, ancak Erdoğan'ın "ateşkes" kavramının kullanılması talebi onay görmedi.

BASIN TOPLANTISI

Bildirinin açıklanmasından önce açıklamada bulunan İran Cumhurbaşkanı Ruhani, "ABD ve siyonist güçlerinin müdahale etmemesine vurgu yaptım ve arkadaşlarım bu konuda hemfikirler. Terör eylemleri ile kanunsuz ve insanlığa aykırı işler yapıyorlar. Tedbir almamız gerekir ki siviller zarar görmesinler. .Suriye'nin değişik bölgelerinde teröristler işgal ettikleri bölgelerden kovuldular. Demokrasinin Suriye'de sağlanacağı zamana kadar çabalarımızı ve faaliyetlerimizi devam ettirmeliyiz" ifadelerini kullandı. 

PUTİN'DEN AÇIKLAMA

Ruhani'nin ardından konuşan Rusya Devlet Başkanı Putin ise, "Bizim niyetimiz, Suriye'yi terörizmden temelli temizlemektir. Özellikle Türkiye Cumhurbaşkanı'nın teklifi ile bütün taraflara silahları bırakma çağrısında bulunduk. Sivil halk korunması bahanesiyle teröristleri korumak ve Suriye hükümetine zarar vermek ve Suriye ordusuna saldırmak kabul edilmez. Muhalifler, bu tür provokasyonları yapma niyetindedir. Terörle mücadeleye muhalifler de katılıyor. Bu da çok önemlidir. BM'nin anayasa komisyonunu kurma sürecine yardım etmek konusunda mütabakata ulaştık. Suriye halkının tüm kesimleri, toprak bütünlüğü, birliğini amaçlıyoruz. Suriye'nin yeniden inşa edilmesi için çaba gösteriyoruz. Önümüzdeki dönemde mültecilerin geri dönmesi için girişimde bulunduk. Bizim meslektaşlarımız ve ortaklarımızla insani konularda mütabakata ulaştık. Suriye halkının güncel ihtiyaçlarını karşılamak için 3 bin ton yardım sevk ettik" ifadelerini kullandı. 

ERDOĞAN'DAN AÇIKLAMA

Putin'in ardından Erdoğan ise şu açıklamalarda bulundu:

"Suriye'de yaşanan insani drama son vermek amacındayız. Suriye'de istikrar ortamının tesisi yönünde belli bir mesafe alınmasını sağlamıştır. Yaklaşıl 8 yıldır devam eden bir ihtilafın bir günde çözülmesini beklenemez. Biz başkası gibi yangını söndürmek yerin seyretmiyor, elimizden geleni yapıyoruz. İçinde bulunduğumuz kritik günlerde, büyük emeğin sonucu olan kazanımlar büyük önem taşıyor. Malumunuz, Nisan'da Ankara'da gerçekleştirdiğimiz zirveden bu yana, sahada önemli gelişmeler cereyan etti. Bunları ele aldık. İdlib'e yönelik saldırıların sahadaki durumu kötüleştireceğini dile getirdik. İdlib'de 12 gözlem noktamız bulunuyor. Bu bölgedeki sivil halkın korunması, terörist unsurların ayrılması anlamında önem taşıyor. İdlib, küçük Suriye'dir. Türkiye olarak baştan beri, Suriye'de akan kanın durması için çaba gösterdik. Tek bir Suriyeli kardeşimizin burnunun kanamasını istemiyoruz. Zirveye atfettiğimiz önem de bu nedenden kaynaklanıyor. İdlib meselesi Astana ruhuna sadık kalarak ilerlemelidir. Anayasa komitesinin kuruluş sürecine ilişkin önemli hazırlıklar tamamlandı. Zirvede Suriyeli mültecilerinin geri dönüşü konusunu da ele aldık. Mültecilerin geri dönüşüne olumlu yaklaşıyoruz. Toplantımızın hayırlara vesile olmasını diliyorum.