‘Sıfır doz’ çocuk küresel tehlike

Kovid-19 salgını sırasında sağlık sistemlerinde yaşanan ve 60 milyondan fazla çocuğu tek doz standart çocukluk aşısından yoksun bırakan aksaklıkların korkunç bir mirası olarak, ilk olarak çocukları öldüren büyük hastalık salgınları tüm dünyaya yayılıyor. New York Times’ın haberine göre, Haziran 2020’de 16 ülkede baş gösteren ciddi kızamık salgınları bu senenin ortalarında 47 ülkede görülmeye başlandı. Nijerya, şu ana kadar 17.000’den fazla şüpheli olay ve ortalama 600 ölümle tarihinin en büyük difteri salgınıyla karşı karşıya.

Afganistan’dan Zimbabve’ye kadar on iki ülke çocuk felci virüsünün dolaşımda olduğunu bildirdi. Aşılarını kaçıran çocukların çoğu artık rutin bağışıklama programlarının haricinde kalmış durumda. Düşük ve orta gelirli ülkelerde aşılamanın finanse edilmesine yardımcı olan Gavi’ye göre, “sıfır doz çocuklar” aşıyla önlenebilir hastalıklardan kaynaklanan tüm çocuk ölümlerinin neredeyse yarısını oluşturuyor.

Pandeminin bir sonucu olarak 85 milyon çocuk daha eksik aşılandı. Yani, belirli bir hastalıktan tam olarak korunmak için gereken birkaç aşıdan oluşan standart sürecin yalnızca bir kısmını aldılar. Bu küçüklere ulaşamamanın maliyeti hızla ortaya çıkıyor. Dünya Sağlık Örgütü ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tarafınca hazırlanan yeni bir rapora göre, kızamıktan kaynaklanan ölümler 2022 senesinde bir önceki yıla kıyasla yüzde 43 artarak 136.200’e yükseldi. 2023 yılına ilişkin rakamlar, toplam rakamın gene iki katına çıkabileceğini gösteriyor.

Her yıl dünya çocuklarının neredeyse yarısına aşı ulaştırılmasına destek veren UNICEF’in bağışıklama direktör yardımcısı Ephrem Lemango, “Kovid-19 salgını sırasında aşılama kapsamındaki düşüş bizi doğrudan hastalıkların ve çocuk ölümlerinin arttığı bu duruma götürdü. Her yeni salgınla birlikte, savunmasız topluluklar üstündeki yük artıyor. Şimdi hızlı hareket etmemiz ve pandemi sırasında kaçırılan çocukları yakalamak için gereken yatırımı yapmamız gerekiyor.” dedi.

En büyük zorluklardan biri, 2020 ile 2022 yılları arasında ilk aşılarını kaçıran çocukların artık birinci basamak sağlık merkezlerinde ve normal aşılama programlarında rutin olarak görülen yaş grubundan daha büyük olmaları. En kırılgan sağlık sistemlerine sahip ülkelerde bu küçüklere ulaşmak ve onları kolayca ölümcül hale gelebilecek hastalıklardan korumak fazladan bir çaba ve yeni yatırımlar gerektirecek.

UNICEF, bu küçüklere ulaşmak amacıyla aşı satın almak için Gavi’den 350 milyon dolar talep ediyor. Gavi’nin yönetim kurulu bu talebi önümüzdeki ay değerlendirecek. UNICEF, ülkeleri, 1-4 yaş arasındaki tüm küçüklere ulaşmak için istisnai, tek seferlik bir program olan telafi aşılama saldırısı uygulamaya çağırıyor.