SGK’dan tebligat mı geldi? İşte GSS borcu birikenlere çıkış yolu

Genel Sağlık Sigortası (GSS) Türkiye’de 2012 yılında zorunlu ve kapsamlı bir sağlık güvencesi modeli olarak uygulanmaya başlandı. Aradan geçen 16 yıl içinde sistem giderek genişledi; yabancı öğrenciler, ülkede yaşayan yabancılar, çalışanlar, işsizler, sigortasız tarım işçileri ve ev hizmetlerinde çalışanlar da dahil neredeyse tüm nüfus kapsama alındı. Pek çok kişi ise sisteme otomatik olarak kaydedildiğini ve her ay prim borcu işlendiğini yıllar sonra öğrendi.

SGK uzmanı İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi’ndeki yazısına göre asıl sorun da burada başlıyor. Çalışmayan ya da sosyal güvencesi olmayan milyonlarca vatandaşın 2012’den itibaren otomatik GSS tescili nedeniyle her ay 780 TL prim borcu birikti. Gecikme zammı ve cezalar eklenince bazı vatandaşların borcunun "dağ gibi" seviyelere ulaştığı belirtiliyor.

1 ARALIK İTİBARİYLE PRİME DEV ZAM

Resmî Gazete’de yayımlanan kararla GSS primine yüzde 100 zam yapıldı. Böylece 780 TL olan prim, 1 Aralık itibarıyla 1.560 TL’ye yükseldi. Uzmanlara göre zam burada da kalmayacak; 2026’daki asgari ücret artışıyla primlerin 2 bin TL’nin üzerine çıkması bekleniyor. Bu tablo, yıllardır biriken borçlarla mücadele eden yüz binlerce vatandaşta büyük endişe yarattı. Pek çok kişinin aklındaki ortak soru ise aynı:
"İcra mı gelecek?"

SGK’DAN TEBLİGAT GELDİYSE DİKKAT: ÖNCE KONTROL EDİN

Karakaş’ın en dikkat çekici uyarılarından biri SGK tebligatlarıyla ilgili. Uzman, vatandaşların borç bildirimi geldiğinde paniğe kapılıp hemen ödeme yapmaması gerektiğinin altını çiziyor. Borcun yersiz olup olmadığını anlamak için şu kriterlerin mutlaka incelenmesi öneriliyor:

• Tebliğ edilen dönemde sigortalı mıydınız?

• İşten ayrıldıktan sonraki 100 günlük sürede mi bulunuyordunuz?

• İşsizlik ödeneği, kısa çalışma veya yarım çalışma aldıysanız o döneme borç çıkarılamaz.

• Borç tahakkuk ettiği tarihte öğrenci statüsünde miydiniz?

Bu koşullardan biri varsa borç iptal ettirilebiliyor. Nitekim binlerce vatandaş, SGK’ya yazılı itiraz yaparak borçtan tamamen kurtuldu.

DÜŞÜK GELİRLİLER İÇİN ÇIKIŞ YOLU: GELİR TESTİ

Gelir seviyesi prim ödemeye yetmeyen vatandaşlar için çözüm ise gelir testi. Sosyal güvencesi olmayan veya aile içindeki bakmakla yükümlü statüsünden çıkan herkes, ikamet ettiği ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurarak test yaptırabiliyor. Test sonucunda kişi başına düşen gelir asgari ücretin üçte birinden az çıkarsa primlerin tamamını devlet karşılıyor. Ayrıca sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanma imkânı sağlanıyor.
Önemli bir detay ise şu: Gelir testi için zaman sınırı bulunmuyor ve "re’sen tescil" edilen vatandaşlar da istedikleri zaman başvuru yapabiliyor.

YENİ YAPILANDIRMA BEKLENİYOR

Karakaş’a göre GSS borçlarının büyük bir bölümü ana primden değil, gecikme zammı ve cezalardan oluşuyor. Geçmiş yıllarda çıkarılan yapılandırma fırsatlarından yararlananlar yalnızca ana primi ödeyerek sorunu kapatmıştı. Uzman, benzer bir yapılandırmanın yakında yeniden gündeme gelebileceğini ve vatandaşların muhtemel düzenlemeyi yakından takip etmesi gerektiğini belirtiyor:
"Bu kez fırsatı kaçırmayın."

Karakaş, GSS priminin ciddi seviyelere çıkmasının borçların hızla büyümesi anlamına geldiğini vurgulayarak uyarısını şöyle noktalıyor:
"GSS borcu bulunan herkes e-Devlet’ten durumunu düzenli olarak kontrol etmeli."