Seçime damga vurdular: Geçmişiyle gündem olan isimler yeniden mecliste

12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrası siyasi partiler kapatıldı ve siyasi faaliyetler kısıtlandı. Yeni anayasa süreciyle siyasi partilerin yeniden kurulması zorlu bir zeminde ilerledi. Bu dönemde Halkçı Parti (HP) ve Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) solun temsilcileri olarak ortaya çıktı. 1985 yılında birleşerek Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP) kuruldu. SHP, özellikle eski CHP seçmenlerinden ciddi destek aldı ve 1987 seçimlerinde ana muhalefet partisi oldu.

SHP-HEP İTTİFAKI VE SEÇİM SONUÇLARI

1991 seçimlerinde SHP, bugünün Demokrasi ve Atılım Partisi'nin (DEMA) konumundaki Halkın Emek Partisi (HEP) ile ittifak yaptı. SHP lideri Erdal İnönü'nün öncülüğünde gerçekleşen bu ortaklıkla, HEP’in belirlediği adaylar SHP listelerine girdi ve Meclis’e taşındı. Güneydoğu illerindeki milletvekili adayları HEP tarafından belirlendi, İstanbul ve İzmir'de de HEP adaylarına kontenjan verildi.

Ancak SHP, bu ittifakla 1987'ye kıyasla yaklaşık 4 puanlık oy kaybı yaşadı, milletvekili sayısı 11 azalarak 88 oldu. Listesine giren 21 HEP’li milletvekili arasında Hatip Dicle, Leyla Zana, Ahmet Türk gibi bölücü hareketle ilişkilendirilen isimler yer aldı.

SEÇMEN TEPKİSİ VE İTTİFAKIN SONA ERMESİ

SHP-HEP ittifakı, parti içinde ve toplumda büyük tartışma yarattı. SHP seçmeni bu durumu yerel seçimlerde partiyi cezalandırarak gösterdi. Kürtçe yemin girişimi ve bazı SHP’lilerin Paris'teki Kürt konferansına katılması, SHP’nin kamuoyundaki itibarını olumsuz etkiledi. HEP’liler ise seçimden beş ay sonra SHP’den ayrılarak Demokratik Toplum Partisi’nin (DEP) öncüsü oldular. SHP ise 1995’te CHP ile birleşerek siyasi varlığını sona erdirdi.

DYP-SHP KOALİSYONU VE MOĞULTAY’IN KADROLAŞMA TARTIŞMASI

SHP, Demirel’in cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından DYP ile koalisyon hükümetinde yer aldı. 1993-1995 döneminde Başbakan Tansu Çiller’in liderliğinde görev yapan koalisyonda, SHP’li Adalet Bakanı Mehmet Moğultay’ın yaptığı kadrolaşma itirafları gündemi sarstı. Moğultay, 5 bin kişilik devlet kadrosunu kendi örgütüne vermekten çekinmediğini açıklayarak geniş tepki topladı.

SHP-HEP ittifakı, Türkiye’nin 1990’lar siyasi tarihinde tartışmalı bir dönemin başlangıcı oldu. Bölücü hareketle anılan isimlerin Meclis’e girmesi, sosyal demokrat tabanda ve kamuoyunda büyük reaksiyon doğurdu. SHP’nin oylarında düşüş yaşanırken, parti içi çatlaklar ve ittifak sonrası ayrılıklar, sosyal demokrat hareketin zayıflamasına yol açtı. Bu süreç, SHP’nin 1995’te CHP ile birleşerek siyasi hayatını sona erdirmesiyle noktalandı.