Savaşın yeni etkisi ortaya çıktı: Plastik hammaddesine yüzde 40 zam

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel piyasalarda yeni bir krizin habercisi oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik yalnızca petrol ve doğalgazı değil, sanayinin temel girdilerinden biri olan plastik hammaddelerini de etkiledi.

Uzmanlara göre petrokimya ürünlerinde yaşanan tedarik sorunları ve hızlı fiyat artışları, otomotivden gıdaya kadar birçok sektörde zincirleme bir maliyet artışına yol açabilir.

PLASTİK HAMMADDESİNDE SERT FİYAT ARTIŞI

Küresel hammadde piyasalarında mart ayı itibarıyla arz fazlası dönemi sona ererken, panik alımları nedeniyle ciddi bir kıtlık riski oluştu. Özellikle plastik üretiminde kullanılan polipropilen (PP) ve polietilen (PE) gibi temel girdilerin fiyatları kısa sürede hızla yükseldi.

Sektör kaynaklarına göre bu ürünlerde fiyat artışı bir hafta içinde yüzde 20 ile yüzde 40 arasında değişen oranlara ulaştı. Bazı tedarikçilerin aynı hafta içinde birden fazla zam yaptığı ve birçok firmanın elindeki ürünü satmak yerine beklemeyi tercih ettiği belirtiliyor.

SEVKİYATLAR DURMA NOKTASINA GELDİ

Krizin büyümesinde Orta Doğu merkezli büyük üreticilerin sevkiyatları askıya alması önemli rol oynadı. Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) bölgesindeki bazı üreticiler, lojistik ve sigorta risklerini gerekçe göstererek teslimatları geçici olarak durdurdu.

Bu süreçte Japon kimya devleri Mitsubishi ve Mitsui’nin de üretimlerini düşürmek zorunda kaldığı belirtilirken, nakliye maliyetlerinin ton başına 100 dolara kadar ek yük getirdiği ifade ediliyor.

TÜRKİYE İÇİN RİSK DAHA BÜYÜK

Türkiye’nin petrokimya hammaddesinde büyük ölçüde Orta Doğu’ya bağımlı olması, yaşanan krizin yerli sanayi üzerinde daha güçlü bir etki yaratabileceği endişesini artırıyor.

Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Başkanı Yavuz Eroğlu, plastiğin artık yalnızca ambalaj sektöründe değil, otomotiv, beyaz eşya, elektronik ve tekstil gibi birçok alanda temel hammadde olduğunu vurguladı.

Eroğlu, yaşanan tedarik sorunlarının Türkiye’deki üretim zincirini doğrudan etkileyebileceğini belirterek piyasada ciddi bir belirsizlik yaşandığını ifade etti.

ÜRETİM İÇİN KRİTİK UYARI

İstanbul Sanayi Odası Meclis Üyesi Gökhan Can ise sanayicileri en çok zorlayan konunun sipariş iptalleri olduğunu söyledi. Can, bazı ithalatçı firmaların “mücbir sebep” ilan ederek teslimatları iptal ettiğini belirtti.

Uzmanlara göre savaş bugün sona erse bile hammadde akışının normale dönmesi en az 90 gün sürebilir. Ayrıca Türkiye’nin yüksek fiyat veren diğer pazarlara göre tedarik sırasında geri planda kalma riskinin bulunduğu ifade ediliyor.

Bu nedenle krizin uzaması halinde birçok sektörde üretim maliyetlerinin artması ve ürün fiyatlarının yükselmesi bekleniyor.