Sanayide alarm zilleri çalıyor: 2024’te kârlar yarıya indi, üretim üç yıldır küçülüyor

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) 2024 yılı "Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasına göre, sanayide uzun süredir biriken yapısal sorunlar, iç ve dış talepteki zayıflıkla birleşerek tarihi bir daralmaya yol açtı. Türkiye'nin dev sanayi kuruluşlarının üretimden net satışları, yüksek enflasyon karşısında reel olarak üçüncü kez geriledi. Sanayi devlerinin toplam net cirosu 8,6 trilyon TL’ye çıkarken, ortalama yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) dikkate alındığında reel olarak yüzde 3,4’lük bir küçülme yaşandı.

Kârlılıkta ise tablo daha da çarpıcı. 500 büyük sanayi kuruluşunun dönem kârı yüzde 58,5 azalarak 267 milyar liraya geriledi. Satışların zayıflaması ve artan maliyetler sebebiyle faaliyet kârı da yüzde 31,6 azaldı. FAVÖK kârlılığı ise yüzde 15,7’den yüzde 12,8’e düştü. En dikkat çeken göstergelerden biri ise finansman giderlerinin kâra oranının yüzde 96,9’a kadar yükselmesi oldu. Bu oran, sanayicilerin neredeyse tüm kârlarını kredi ve faiz ödemelerine harcadığını ortaya koyuyor.

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, bu oranların son yılların en ağır tablosunu yansıttığını belirterek, "Sanayiciler ilk kez neredeyse kazandıklarının tamamını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldı" ifadelerini kullandı.

KÂR EDEN ŞİRKET SAYISI 8 YILIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE

2024 yılında kâr eden şirket sayısı 404’ten 348’e düşerken, zarar eden firma sayısı 96’dan 152’ye çıktı. Böylece kâr eden firma sayısı 2017'den bu yana en düşük seviyeyi görürken, zarar edenler 8 yılın zirvesine ulaştı.

ZAYIF İÇ TALEP VE DIŞ PAZARLARDA DURGUNLUK ETKİLİ OLDU

Bahçıvan, 2024 yılı boyunca yurt içindeki sıkı para politikaları nedeniyle iç talepte yaşanan daralma ve ihracat pazarlarındaki durgunluğun sanayi sektörünü olumsuz etkilediğini belirtti. Enflasyonla mücadele amacıyla uygulanan yüksek faizlerin sanayi üzerinde baskı oluşturduğunu da vurguladı.

BORÇLAR YÜZDE 45 ARTTI, DÖVİZ KREDİLERİNE YÖNELİM

Firmaların mali ve diğer borçları yüzde 45,1 oranında artış gösterdi. Yıl boyunca yüksek kalan TL faizleri nedeniyle firmaların döviz kredilerine yöneldiği gözlemlendi. Bunun yanı sıra, devreden KDV yükü de yüzde 26,9 artarak yaklaşık 85 milyar TL’ye ulaştı.

AR-GE YATIRIMLARI ARTARKEN, YÜKSEK TEKNOLOJİLİ ÜRETİM HÂLÂ DÜŞÜK

Rapora göre Ar-Ge harcamaları yüzde 98,4 artışla 60,7 milyar liraya çıktı. Ancak yüksek teknoloji yoğunluklu sanayi üretiminin payı yalnızca yüzde 7,4’e çıkabildi. Orta-yüksek ve düşük teknoloji yoğunluklu sektörlerin payı ise azaldı.

BAHÇIVAN: "SANAYİCİ FİNANSAL ARAÇLARA YABANCI KALMAMALI"

Erdal Bahçıvan, sanayicilerin yalnızca banka kredilerine bel bağlamak yerine, tahvil, sendikasyon, hedge gibi global finansal araçlara daha fazla yönelmesi gerektiğini vurguladı. "Artık kendimize de eleştirel bakmamız gerekiyor. Bu araçları kullanmayı öğrenmeli, finansal okuryazarlığımızı artırmalıyız" dedi.

SANAYİ, ENFLASYONLA MÜCADELENİN AĞIR YÜKÜNÜ TAŞIYOR

Sanayinin finansmana erişim maliyetlerinden en fazla etkilenen sektörlerin başında geldiğini belirten Bahçıvan, "Yüksek faiz politikaları ve talep daralması birleşince bedeli en ağır ödeyen kesim sanayi oldu" diye konuştu.