Saltanattan Cumhuriyete: 102 yıllık özgürlük hikayesi

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanının üzerinden tam 102 yıl geçti. 29 Ekim 1923’te Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde kabul edilen cumhuriyet yönetimi, Türk milletinin egemenliğini kayıtsız şartsız kendi eline aldığı tarihi bir dönüm noktası olarak tarihe geçti.
Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından, Atatürk daha Erzurum Kongresi döneminde "hükümet şekli cumhuriyet olacak" diyerek bu büyük dönüşümün ilk sinyalini vermişti.

SALTANATIN KALDIRILMASI YOLU AÇTI

Cumhuriyetin ilanına giden yolda en büyük adımlardan biri, 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılması oldu. Böylece Osmanlı’nın monarşik düzeni sona erdi ve yeni Türk devletinin temelleri atıldı.
Birinci TBMM üyeleri, Millî Mücadele’nin ardından seçim kararı alarak meclisi yeniledi. Yeni dönemde, Lozan Antlaşması onaylanarak tam bağımsızlık resmen sağlandı.

YENİ DEVLETİN YÖNETİM ŞEKLİ BELİRLENDİ

23 Nisan 1920’de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi, fiilen milli egemenliğe dayalı bir yönetim sürdürüyordu ancak henüz devletin adı ve yönetim şekli resmen belirlenmemişti. 1923 sonbaharında yaşanan siyasi tıkanıklık, bu değişimin kapısını araladı.
25 Ekim 1923’te hükümetin istifasıyla ortaya çıkan kriz, Atatürk için tarihi fırsatı oluşturdu.

"YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ"

Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü’nde yakın arkadaşlarına tarihi sözlerini söyledi:

"Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz."
O gece, İsmet Paşa ile birlikte 1921 Anayasası’nın bazı maddeleri üzerinde yapılan değişikliklerle "Türkiye Devleti’nin hükümet şekli cumhuriyettir" hükmü eklendi. 29 Ekim 1923’te TBMM’de yapılan oylamada bu karar oybirliğiyle kabul edildi.

MUSTAFA KEMAL, İLK CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ

Cumhuriyetin ilanı "Yaşasın Cumhuriyet!" sesleriyle kutlanırken, TBMM aynı gün cumhurbaşkanlığı seçimine geçti.
158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. Atatürk, meclis kürsüsünde yaptığı konuşmada şu tarihi sözleri dile getirdi:

"Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır."

102 YILDIR AYNI COŞKUYLA

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devletin yönetim sistemi yeniden şekillendi. Cumhurbaşkanının başbakanı atadığı, başbakanın da bakanlarını belirleyerek cumhurbaşkanının onayına sunduğu parlamenter sistem yürürlüğe girdi.
İlk hükümet kurma görevi İsmet Paşa’ya verildi ve Türk milleti tarihinde yepyeni bir dönem başladı. Bugün, 102. yaşını kutlayan Türkiye Cumhuriyeti, özgürlük, eşitlik ve milli egemenlik ilkeleri üzerine yükselmeye devam ediyor.