Sabah çarpıntı, akşam uykusuzluk: Kortizol yükseliyor olabilir!

Sabah uyanır uyanmaz çarpıntı, akşam bitkin ama uyuyamama… Bu belirtiler yalnızca stresle değil, kortizolün kontrolsüz yükselmesiyle de ilişkilendiriliyor. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, kortizolü artıran 8 önemli durumu ve sağlığınıza etkilerini açıkladı.

Prof. Dr. Uludüz’e göre, düzensiz ve kalitesiz uyku kortizol seviyelerini sabaha kadar yüksek tutuyor. Gece 23.00’ten sonra uyanık kalmak, stres hormonunun artmasını tetikliyor. Uyku öncesi ekranlardan uzaklaşmak, karanlık bir odada dinlenmek ve kalsiyum içeren besinler (kefir, süt, yoğurt) tüketmek kortizolün düşmesini kolaylaştırıyor.

FAZLA KAFEİN VE ŞEKERLİ BESLENME

Günde 2 fincan kahve genellikle sorun yaratmazken, fazla kafein vücudu sürekli alarmda tutuyor. Özellikle aç karnına içilen kahve, kortizolü sabah zirvesine taşıyor. Ayrıca tatlı ve düşük proteinli beslenme kan şekeri dengesizliğine yol açıyor ve kortizolün artmasına sebep oluyor.

AŞIRI EGZERSİZ VE DÜŞÜK KALORİLİ DİYETLER

Her gün yüksek tempolu antrenman yapmak ve uzun süreli aç kalmak vücudu strese sokuyor. Bu durum kortizol seviyesini yükseltiyor. Uzmanlar, haftada en az 2 gün "aktif dinlenme" günleri eklemeyi, öğün atlamamayı ve yeterli protein tüketmeyi öneriyor.

SÜREKLİ ZİHİNSEL UYARILMA VE BASTIRILMIŞ DUYGULAR

Telefon bildirimleri, sosyal medya ve sürekli uyarılma beyni alarma geçiriyor. Ayrıca duyguları bastırmak veya kaygıyı sürekli içe atmak kortizolün kronik olarak yükselmesine neden oluyor. Derin nefes egzersizleri, vagus sinirini uyararak hormon dengesini sağlayabiliyor: burundan 5 saniye nefes al, 1 saniye tut, ağızdan 7 saniye yavaş ver.

SESSİZ İNFLAMASYON VE BAĞIRSAK SORUNLARI

Bağırsak iltihapları ve inflamasyon, vücudu devamlı stres altında tutuyor. Sindirim bozukluğu yaşayan kişilerde kortizol kronik olarak yüksek kalıyor. Fermente gıdalar, Omega-3 ve antiinflamatuar beslenme kortizolün dengelenmesine yardımcı oluyor.

KORTİZOLÜN SAĞLIĞA ETKİLERİ

Kontrolsüz kortizol salgısı birçok sağlık sorununa yol açabiliyor:

İç organlarda yağlanma, kilo alımı
Yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları
Kan şekeri düzensizliği ve diyabet
Depresyon, anksiyete ve konsantrasyon bozukluğu
Bağışıklık sisteminin baskılanması
Hipokampusta küçülme, unutkanlık ve beyin sisi

Kronik stres ve yüksek kortizol, hem zihinsel hem de fiziksel sağlığı ciddi şekilde etkileyebiliyor.

"Sabah çarpıntı, akşam uykusuzluk: Kortizol yükseliyor olabilir!" haberi, 27 Eylül 2025 tarihinde yazılmıştır. 27 Eylül 2025 tarihinde de güncellenmiştir.