Mekke Anlaşması TBMM’den geçti: 279 kabul, 119 ret oyu çıktı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması”nın uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

Meclis’te gerçekleştirilen elektronik oylamada toplam 398 oy kullanıldı. Teklif, 279 kabul ve 119 ret oyuyla yasalaşma sürecinde önemli bir aşamayı geçti. Oylamada çekimser, geçersiz veya boş oy kullanılmadı. Teklife AK Parti, MHP ve mutlak butlan yönetimi altındaki CHP kabul oyu verdi.

TBMM’DE GÖRÜŞMELER TAMAMLANDI

TBMM Genel Kurulu’nda üç maddeden oluşan kanun teklifinin görüşmeleri iki güne yayıldı. Dünkü oturumda anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin birinci madde kabul edildi. Oylamanın ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi. Aranın sonrasında komisyonun yerini almaması üzerine Genel Kurul kapatıldı.

Bugünkü oturumda teklifin yürürlüğe ilişkin diğer iki maddesi ele alındı. Görüşmelerin tamamlanmasının ardından elektronik oylamaya geçildi ve Mekke Anlaşması’na ilişkin kanun teklifi kabul edildi.

MEKKE ANLAŞMASI’NIN HEDEFLERİ NELER?

Kanunla onaylanan anlaşmayla, bölgesel sahiplenme anlayışı doğrultusunda bölge ülkeleri arasındaki stratejik diyaloğun geliştirilmesi ve karşılıklı güvene dayalı iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Ayrıca Ortadoğu’da ve çevresinde ortak hareket etme ve kolektif caydırıcılık temelli bir güvenlik yaklaşımının oluşturulması, bölgesel sorunlara yine bölge ülkelerinin katkısıyla çözüm bulunması hedefleniyor.

Anlaşma kapsamında taraflar, birbirlerinin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve egemenliğini korumak için iş birliği yapmayı taahhüt ediyor. Birleşmiş Milletler Şartı’ndan doğan savunma haklarının kullanılması çerçevesinde, her ülkenin kendi anayasal yükümlülükleri, ulusal mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları doğrultusunda askeri imkân ve kabiliyetlerin konuşlandırılması da dahil olmak üzere uygun görülen tedbirlerle karşılıklı destek sağlanması öngörülüyor.

Ancak kolektif savunma hükmü otomatik olarak devreye girmeyecek. Bu kapsamda alınacak kararların, taraflar arasında gerçekleştirilecek istişareler sonucunda sağlanacak mutabakata dayanması gerekecek.

Anlaşma ayrıca terörizm dahil olmak üzere tarafların ortak değerlendirmesiyle savunma ve güvenliklerini etkilediği belirlenen tehditlere karşı kolektif caydırıcılığın artırılmasını amaçlıyor. Tarafların silahlı kuvvetleri arasında koordinasyonun, iş birliğinin ve birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi ile savunma sanayisindeki ortaklığın derinleştirilmesi de anlaşmanın hedefleri arasında bulunuyor.

Anlaşmanın genel gerekçesinde ise düzenlemenin tamamen savunma odaklı olduğu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı belirtiliyor.

MEKKE ANLAŞMASI’NDA ÖNE ÇIKAN MADDELER

Toplam 16 maddeden oluşan anlaşmada, özellikle ortak savunma, askeri iş birliği, istihbarat paylaşımı ve anlaşmadan çekilme koşullarına ilişkin hükümler yer alıyor.

İkinci madde: Ortak savunma ve karşılıklı yardım

Anlaşmanın ikinci maddesinde, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edileceği belirtiliyor. Buna göre taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa uğraması durumunda diğer taraflar, sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkânlarını kullanarak saldırıya uğrayan ülkeye derhal destek verecek.

Bu çerçevede Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesinde tanınan meşru müdafaa hakkının kullanılabilmesi için ihtiyaç duyulan yardımın objektif değerlendirmesi yapılacak. Ardından sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliği belirlenecek. Taraflar, askeri imkân ve kabiliyetleri de dahil olmak üzere mevcut kaynakları doğrultusunda iş birliği yapacak.

Altıncı madde: Ortak eğitim ve tatbikatlar

Altıncı madde, tarafların savaş ve barış dönemlerinde savunma kapasitelerini geliştirmesine yönelik düzenlemeler içeriyor. Bu kapsamda savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve askeri tatbikatların teşvik edilmesi öngörülüyor. Silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artıracak konuşlanma ve faaliyetlere de destek verilmesi hedefleniyor.

Dokuzuncu madde: İstihbarat paylaşımı

Dokuzuncu maddede, istihbarat alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve gerekli koordinasyonun sağlanması ele alınıyor. Tarafların bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizlilik ilkelerine bağlı kalarak, karşılıklı mutabakatla belirlenen güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşması hükme bağlanıyor.

16’ncı madde: Anlaşmanın süresi ve çekilme şartı

Anlaşmanın 16’ncı maddesine göre düzenleme süresiz olarak yürürlükte kalacak. Bununla birlikte taraflara belirli koşullar altında anlaşmadan çekilme hakkı tanınıyor.

İlgili maddede, herhangi bir tarafın anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilme kararı alabileceği belirtiliyor. Çekilmek isteyen ülkenin, bu niyetini en az üç ay önceden diğer taraflara diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı olarak bildirmesi gerekiyor.