İsrail seçimlerine geri sayım: Netanyahu'nun rakipleri kim, hükümet nasıl kuruluyor?

İsrail'de genel seçimler öncesinde siyasi rekabet hız kazanırken, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun geleceği ve muhalefetin hükümet kurma ihtimali tartışılıyor. Seçim sürecinde Netanyahu'nun yanı sıra eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, eski başbakan Naftali Bennett ve Avigdor Lieberman gibi isimler öne çıkıyor.

Anketlere ilişkin değerlendirmelerde Netanyahu ile Eisenkot'un liderlik ettiği siyasi bloklar arasındaki yarışa dikkat çekiliyor. Ancak hiçbir bloğun hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamaması ihtimali, seçim sonrasında koalisyon görüşmelerinin belirleyici olabileceğine işaret ediyor.

İSRAİL'DE HANGİ İSİMLER YARIŞIYOR?

Başbakan Binyamin Netanyahu, seçimlerde iktidarını korumayı hedefliyor. Muhalefette öne çıkan isimlerden Gadi Eisenkot ise İsrail Savunma Kuvvetlerinin eski genelkurmay başkanı olarak tanınıyor.

Eisenkot, Gazze'ye yönelik saldırıların ilk aylarında asker olan oğlunu kaybetti. Netanyahu hükümetinin 7 Ekim 2023'teki saldırıları ele alış biçimine yönelik eleştirilerinin ardından kabineden ayrılan Eisenkot, seçim kampanyasında o gün yaşanan güvenlik zaafiyetlerinin hesabının sorulması çağrısını öne çıkarıyor. Geçtiğimiz yıl Yaşar Partisi'ni kuran Eisenkot, muhalefetin önemli isimleri arasında gösteriliyor.

Muhalefetteki diğer isimler arasında eski başbakan Naftali Bennett ve Avigdor Lieberman da bulunuyor. Sol eğilimli siyasetçi ve eski general Yair Golan da Netanyahu karşıtı cephede yer alan isimlerden biri. BBC'de yayımlanan değerlendirmelerde, siyasi görüş ayrılıklarına rağmen bu liderlerin Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmak amacıyla Eisenkot ile iş birliği yapabileceği belirtiliyor.

İsrail nüfusunun yaklaşık beşte birini Arap vatandaşlar oluşturuyor. Seçimlerde Arap partileri de temsil edilirken, önde gelen Yahudi partilerinin büyük bölümü bu partilerle iş birliğine mesafeli yaklaşıyor.

İSRAİL'DE SEÇİM SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?

İsrail parlamentosu Knesset, 120 sandalyeden oluşuyor. Hükümet kurabilmek için parlamentoda en az 61 sandalyenin desteğini almak gerekiyor. Ülkede hükümetler genellikle birden fazla partinin bir araya gelmesiyle oluşturulan koalisyonlardan meydana geliyor.

Seçim anketlerinde Netanyahu ve muhalefet bloklarının hiçbirinin tek başına çoğunluğu sağlayamaması ihtimali öne çıkıyor. Böyle bir sonuç, hükümet kurmak için farklı partiler arasında uzun sürebilecek müzakereleri gündeme getirebilir.

Çoğunluğun sağlanamaması durumunda azınlık hükümeti seçeneği de değerlendirilebiliyor. Hükümet kurma girişimlerinin başarısız olması hâlinde ise yeni seçimlere gidilmesi gündeme gelebiliyor. Bu süreçte Netanyahu'nun, yeni hükümet kurulana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürmesi mümkün.

SEÇİM SONUÇLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

Paylaşılan seçim takvimine göre sonuçların yerel saatle 22.00'den itibaren açıklanmaya başlaması, resmî sonuçların ise 4 Kasım 2026'da ilan edilmesi bekleniyor.

Seçimlerin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle görüşerek hükümeti kurma olasılığının en yüksek olduğunu düşündüğü lidere görev verecek. İlk görevlendirilen liderin hükümeti kuramaması durumunda başka bir lidere yetki verilebilecek.

İkinci girişimin de başarısız olması hâlinde parlamentodaki milletvekilleri cumhurbaşkanından üçüncü bir lidere görev vermesini isteyebilecek. Bu girişimin de sonuçsuz kalması durumunda yeni seçim süreci gündeme gelecek.

İsrail, 2019-2022 döneminde beş ayrı seçim yaşadı. Partiler arasındaki anlaşmazlıklar ve koalisyon kurma güçlükleri, ülkenin siyasi sisteminde uzun süreli hükümet krizlerine yol açmıştı. Yeni seçimlerde de hiçbir bloğun çoğunluğu elde edememesi, benzer bir siyasi belirsizlik ihtimalini yeniden gündeme taşıyor.