Pandemi beyni yaşlandırdı: Araştırma sonuçları şaşırttı!

İngiltere’de Nottingham Üniversitesi’nden bilim insanları, 15 binden fazla yetişkine ait verilerle geliştirdikleri yapay zekâ modeli sayesinde, beyin yaşlanmasının pandemi sürecinde nasıl değiştiğini inceledi. UK Biobank verileri kullanılarak oluşturulan bu model, bireylerin pandemi öncesi ve pandemi sırasında taranan beyin görüntülerini karşılaştırdı.

Araştırmanın çarpıcı sonucuna göre, pandemi döneminde insan beyninin yaşlanma hızı ortalama 5,5 ay öne çekildi. Bu değişim, sadece COVID-19 geçiren bireylerle sınırlı kalmayarak, virüsle hiç enfekte olmamış kişilerde de gözlendi.

İZOLASYON VE BELİRSİZLİK DE ETKİLİ OLDU

Araştırmanın başyazarı nörolog Ali-Reza Mohammadi-Nejad, bu erken yaşlanmayı sadece fiziksel hastalıklara değil, aynı zamanda sosyal faktörlere bağladı. Mohammadi-Nejad, "COVID geçirmemiş bireylerde bile belirgin değişiklikler gözlemledik. Sosyal izolasyon, stres ve belirsizlik, beyin sağlığı üzerinde güçlü etkiler yaratabiliyor" dedi.

BEYİN YAŞI ARTTI AMA BİLİŞSEL GERİLEME YOK

Araştırmada beyin yaşındaki artışın, doğrudan bilişsel performansta azalma anlamına gelmediği özellikle vurgulandı. Bilim insanları, yalnızca virüsle enfekte olan bireylerde bilişsel gerileme izlediklerini kaydetti. Bu durum, erken yaşlanan beyinlerin mutlaka işlev kaybı yaşamadığını ortaya koyuyor.

GERİ DÖNÜŞ MÜMKÜN MÜ?

Ekipten bir diğer nörolog Dorothee Auer, çalışmanın yalnızca iki farklı zaman aralığındaki verileri karşılaştırdığını belirtti ve şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu değişikliklerin kalıcı olmadığını ve zamanla geri dönebileceğini öngörüyoruz. Bu, oldukça umut verici bir durum."

Auer, beyin sağlığını yalnızca biyolojik hastalıkların değil, bireyin içinde bulunduğu çevresel ve sosyal koşulların da şekillendirdiğini vurguladı.

KİMLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?

Araştırma, bazı grupların pandemi sürecinde beyin yaşlanması açısından daha savunmasız olduğunu da ortaya koydu. Özellikle erkek bireylerde, gri ve beyaz madde yoğunluğunda daha belirgin değişimler tespit edildi. Ayrıca, yaşlı bireyler ile sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplarda da beyin yaşlanmasının daha hızlı olduğu saptandı.

Bilim insanları, sosyal izolasyon, yalnızlık ve ekonomik stresin beyin üzerinde fiziksel etkiler yaratabileceğini gösteren önceki bulgularla bu çalışmanın örtüştüğünü ifade etti.

UZUN SOLUKLU ARAŞTIRMALAR ŞART

Araştırmacılar, pandeminin beyin yapısı üzerindeki etkilerinin daha net anlaşılması için geniş çaplı ve uzun dönemli beyin görüntüleme çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirtti. Beyindeki değişimlerin tam olarak neden meydana geldiğini ve bunun davranışsal ya da bilişsel etkilerinin ne olabileceğini anlamak için daha fazla bilimsel kanıt gerektiği vurgulandı.