Osmanlı kayıtlarında Santorini depremlerine dair izler bulundu! Olası felaket endişe yarattı

Santorini Adası’nda süregelen sismik ve volkanik hareketlilik, geçmişte yaşanan benzer olaylarla dikkat çekiyor. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Jeoloji Mühendisliği Bölümü araştırmacılarından Mostafavi Maresht, Osmanlı dönemine ait ilk jeoloji kitabı olarak bilinen "İlm-i Tabakatü’l Arz" adlı eserde, Santorini’de meydana gelen depremlerin geçmişte de kaydedildiğini ortaya koydu.

26 Ocak’tan itibaren bölgede gözlemlenen sismik hareketlilik, bilim insanlarının takibinde olmaya devam ediyor. Deprem fırtınası olarak nitelendirilen bu süreçte, 18 bin 400’den fazla sarsıntı kaydedildi ve bunların bin 300 kadarı 3 ila 5,3 büyüklüğünde gerçekleşti. Maresht, Santorini ile Kolumbo denizaltı volkanını kapsayan yaklaşık 30 kilometre uzunluğundaki bir bölgede yoğun sismik hareketlilik yaşandığını belirtti. Jeolojik olayların da tarihsel döngüler halinde tekrarlanabileceğine dikkat çekti.

Araştırmalara göre, Osmanlı dönemi jeoloji kaynağı olan "İlm-i Tabakatü’l Arz" isimli eserde Santorini Adaları’nın denizaltı volkanları olduğu bilgisi yer alıyor. Kitabın 83. sayfasında, bu bölgedeki volkanik hareketlerin oluşum süreci anlatılıyor. Burada, Santorini’deki denizaltı patlamalarının, lavların su yüzeyine çıkıp kristalleşerek yeni kara parçaları oluşturduğu bilgisine yer veriliyor. 80. sayfada ise, Akdeniz havzasındaki en büyük volkanlar arasında Vezüv, Etna, Stromboli ve Santorini’nin bulunduğu ifade ediliyor. Aynı zamanda, 1886 yılında Etna’da gerçekleşen büyük bir patlamanın lavları kilometrelerce uzağa taşıdığı bilgisi aktarılıyor.

Santorini’ye dair tarihi kayıtlar dışında, Osmanlı belgelerinde başka volkanik bölgelerle ilgili de veriler bulunuyor. Günümüzde Nisiros olarak bilinen İncirli Adası’nda yaşanan volkanik patlamalar, bu kayıtlarda yer alıyor. Maresht, Osmanlı döneminde kaydedilen bu bilgilerin günümüzde Santorini’de gözlemlenen sismik hareketlilikle büyük benzerlik taşıdığını ifade etti. Jeolojik döngülerin tekrar edebileceğine işaret ederek, gelecekte de benzer hareketliliklerin yaşanabileceğini vurguladı.

2011 yılında da Santorini’de benzer bir sismik süreç yaşanmış, ancak zamanla hareketlilik azalmıştı. Fakat günümüzde devam eden sarsıntılar, bölgede ilerleyen dönemlerde volkanik aktivitenin artabileceğine dair güçlü sinyaller veriyor. Bilim insanları, Santorini Adası’nda süregelen yer hareketlerinin, ilerleyen dönemlerde bir volkanik patlamaya yol açabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Osmanlı kayıtlarında yer alan verilerin, modern jeoloji araştırmalarına önemli bir perspektif sunduğu değerlendiriliyor.