Ölüm riski: Kilolu insanlar mı zayıf insanlar mı daha uzun yaşıyor?

Bilim insanlarının bulguları, VKİ (vücut kitle indeksi) ile ölüm riski arasındaki ilişkinin düz bir çizgi olmadığını gösteriyor. Japonya’da 40–79 yaş aralığında 93 bini aşkın kişinin izlendiği çalışmada, ölüm riski VKİ yükseldikçe önce düşüyor, ardından tekrar artıyor; yani ilişki U-şekilli.

Çalışmanın dikkat çeken yanı, en düşük riskin yaş ve cinsiyete göre kayması:

• Erkeklerde riskin en düşük olduğu VKİ, 40–59 yaşta 23,4, 60–79 yaşta 25,3 olarak hesaplandı.

• Kadınlarda ise bu değerler 40–59 yaşta 21,6, 60–79 yaşta 23,4 çıktı.

Bu tablo, özellikle ileri yaşlarda “aşırı zayıf” gruba düşmenin daha olumsuz olabileceği; “hafif toplu” aralığın ise bazı gruplarda daha avantajlı görünebildiği şeklinde yorumlanıyor. Yaşlı nüfusa odaklanan geniş bir meta-analizde de VKİ <23 seviyelerinde ölüm riskinin arttığı, “fazla kilolu” grubun ise belirgin bir risk artışı göstermediği raporlanmıştı.

İLERİ YAŞLARDA HAFİF KİLO ARTIŞI NEDEN DAHA SAĞLIKLI GÖRÜNÜYOR?

Uzmanlar, yaşla birlikte kırılganlık (frailty) ve kas kaybı gibi süreçlerin devreye girdiğine işaret ediyor. Kırılganlık; istemsiz kilo kaybı, güçsüzlük, yavaşlama, düşük fiziksel aktivite ve tükenmişlik gibi göstergelerle tanımlanan, stres faktörlerine dayanıklılığı azaltan bir klinik tablo.

Bu çerçevede “bir miktar enerji rezervi” (yağ/kilo) bazı hastalık dönemlerinde koruyucu gibi görünebilir. Ancak bu, “ne kadar kilolu o kadar iyi” demek değil: Aynı kanıtlar, obezite düzeylerinde riskin yeniden yükseldiğini de gösteriyor. Ayrıca VKİ, yağ-kas dağılımını ayırmadığı için tek başına “sağlık” ölçüsü olarak sınırlı.

OBEZİTE RİSKİNE KARŞI DENGEYİ KORUMAK ŞART

Araştırmalardaki ortak mesaj net: aşırı zayıflık ve obezite uçlarında risk yükseliyor; riskin en düşük olduğu aralık yaşa, cinsiyete ve eşlik eden hastalıklara göre değişebiliyor. Bu yüzden özellikle ileri yaşta “zayıf kalacağım” diye beslenmeyi kısmak yerine, kas kütlesini koruyan (protein + düzenli direnç egzersizi) bir yaklaşım daha rasyonel kabul ediliyor; kilo yönetimi ise hekim/diyetisyen eşliğinde bireyselleştirilmeli.