Nişasta bazlı şeker gerçeği: AKP milyonlarca insanın sağlığıyla nasıl oynayacak?

21 Şubatta Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca (ÖİB) açıklanan 14 şeker fabrikasının satılması ile ilgili karar, toplumda bilinen adı ile 'mısır şurubu' olan nişasta bazlı şekerlerin (NBŞ) insan sağlığı üzerine olan etkilerinin yeniden tartışılmaya açılmasına da neden oldu.  

2 milyon 600 bin tonluk tüketimimizin önemli bölümünü karşılayan bu 14 fabrikanın satışıyla, önemli bir şeker açığı ortaya çıkacağı, bu nedenle nişasta bazlı şekerlerin daha çok yaşantımıza gireceği bir gerçek… Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı'nda öğretim görevlisi olarak çalışan Dr. Ahmet Soysal, nişasta bazlı şeker tehlikesini yazdı... İşte yazıda dikkat çeken kısımlar:

NİŞASTA BAZLI ŞEKER NEDİR?
NBŞ’ler genelde mısır nişastasından kimyasal ve enzimatik hidroliz teknikleri kullanılarak sıvılaştırma, parçalama ve izomerizasyon aşamaları ile üretilen modifiye bir tatlandırıcıdır. Üç tipi vardır: Yüzde 42’lik, yüzde 55’lik ve yüzde 90’lık fruktoz şurupları. Diğer bölümleri glikoza aittir. Ancak sakarozda birbirine bağlı ve eşit oranda bulunan fruktoz ve glikoz, bu şurupların içinde birbirine bağlanmaz; yani serbest halde bulunur. Yüzde 42’lik fruktoz şurubu kek ve tatlılarda; yüzde 55’lik şurup alkolsüz içecekler, dondurma, şekerlemeler, çikolata, kek ve tatlılarda; yüzde 90’lık şurup ise çok tatlı olması istenen ürünlerde kullanılmaktadır.

NİŞASTA BAZLI ŞEKER NEDEN ZARARLI?
ABD’de yapılan çalışmalarda özellikle 1980’li yıllardan sonra NBŞ kullanımının artması ile obezite sıklığının artması arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Yüzde 55’lik ve üzeri fruktoz şurupları ile hazırlanan gıda maddelerinin tüketilmesinin insülin direnci gelişmesi, tip II diyabet, hipertansiyon ve kalp-damar hastalıklarına yol açtığını gösteren özellikle son on yıl içinde yoğunlaşan bilimsel çalışmalar vardır.  

NBŞ kullanılan besin maddelerinin ısıl işlemden geçirilmesi halinde içindeki früktoz miktarı ile doğru orantılı olarak artan miktarda kanserojen bir kimyasal olan akrilamid oluşmaktadır. Oysa sakaroz kullanılan aynı tip besin maddelerinde ise oluşan akrilamid miktarı önemsiz denecek şekilde düşüktür.

Yine ABD’de yapılan bir çalışmada haftada 5 seferden fazla NBŞ kullanılarak yapılmış alkolsüz gazlı içecekler, meyve suları tüketen 20-30 yaş arası gençlerde eklem iltihabı görülme sıklığının tüketmeyenlere oranla yaklaşık üç kat fazla olduğu gösterilmiştir.

NİŞASTA BAZLI ŞEKER KULLANANLARI BEKLEYEN TEHLİKE
NBŞ’lerin kullanımı sonuç olarak;

Karaciğer yağlanması, fibrozis ve siroza,
İnsulin ve leptin salgısını düşürerek aşırı yemeye ve obezite ve metabolik sendroma
Kanserler de dahil olmak üzere obezite ile ilişkili hastalıklara,
İnsulin direnci, Tip II Diyabete,
Hipertansiyon ve koroner kalp hastalıklarına yol açabileceği özellikle son on yıl içinde yapılan çok sayıda bilimsel çalışmada gösterilmiştir.

AB ÜLKELERİNDE NBŞ KOTASI YÜZDE 5, TÜRKİYE'DE YÜZDE 10!
Birçok ülke kendi pancar ve kamış üreticilerini ve şeker sanayilerini korumanın yanı sıra vatandaşlarının sağlığını korumak için NBŞ üretimine ve tüketimine kota koymuş; üstelik bu kotaları oldukça düşük düzeyde tutmuştur. 15 yaş ve üzeri yetişkinlerde obezite sıklığı yüzde 32, diyabet sıklığı ise yüzde 12.1 olan ve bu rakamlarda OECD ülkeleri arasında ilk sıralarda yer alan ülkemiz ise NBŞ bugüne kadar uyguladığı kota bu ülkelerin çok üstündedir.