NATO’da kriz kapıda! Trump’tan “öde-katıl” planı: Harcamayan söz hakkını kaybedebilir

ABD Başkanı Donald Trump, NATO içinde uzun süredir tartışılan savunma harcamaları konusunu daha sert bir zemine taşımaya hazırlanıyor. Washington yönetiminin üzerinde çalıştığı yeni modele göre, müttefik ülkelerin savunma bütçelerini ciddi şekilde artırması istenecek.

İddialara göre ABD, ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılalarının en az yüzde 5’ini savunmaya ayırmasını hedefliyor. Bu eşiği karşılamayan ülkelerin ise ittifak içindeki etkisinin sınırlandırılması planlanıyor.

“ÖDE-KATIL” MODELİ MASADA

Trump’a yakın kaynaklara göre en dikkat çeken öneri “öde-katıl” yaklaşımı oldu. Bu modele göre yeterli savunma harcaması yapmayan ülkeler, NATO’nun genişleme kararları, ortak operasyonları ve kritik güvenlik mekanizmalarında söz hakkını kaybedebilir.

Bu yaklaşım, NATO’nun temel prensiplerinden biri olan eşit söz hakkı ilkesini tartışmaya açabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.

GERİLİMİN ARKASINDA NE VAR?

ABD yönetiminin bu çıkışında, özellikle Orta Doğu’daki gelişmeler ve müttefiklerle yaşanan görüş ayrılıklarının etkili olduğu ifade ediliyor. Washington’un, Avrupa ülkelerinin güvenlik yükünü yeterince paylaşmadığı görüşünde olduğu biliniyor.

İTTİFAK İÇİNDE YENİ KRİZ ENDİŞESİ

NATO’da kararların oybirliğiyle alınması, bu tür köklü değişikliklerin önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Avrupa ülkelerinin büyük bölümünün bu modele karşı çıkması beklenirken, yeni bir transatlantik gerilimin kapıda olduğu yorumları yapılıyor.

GÜÇ DENGELERİ DEĞİŞEBİLİR

Mark Rutte’nin de gündeme getirdiği yeni savunma harcaması hedefleriyle birlikte, bu tartışmanın önümüzdeki zirvelerde daha da alevlenmesi bekleniyor.

Uzmanlara göre, söz konusu planın hayata geçirilmesi durumunda NATO içinde güç dengeleri yeniden şekillenebilir ve ittifak tarihinin en kritik dönemlerinden biri yaşanabilir.