Nasrettin Hoca fıkrası gerçek oldu: Merkez, “gelecek kârlarla” zarar kapatacak

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2023 yılındaki tarihi zararının ardından 2024’ü de büyük bir zararla kapattı. Banka, 2024 bilançosunda 700 milyar 354 milyon TL zarar açıkladı. Böylece iki yıl üst üste toplam zarar 1.5 trilyon TL’yi aştı. Zararın büyük kısmı, Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından kaynaklandı.

Ekonomistler, Merkez Bankası’nın bilançosunda KKM ödemeleri nedeniyle adeta delik açıldığını, bu yükün Hazine ve dolayısıyla vatandaş tarafından karşılandığını vurguluyor.

YÜN FIKRASI GERÇEK OLDU

Ortaya çıkan tablo, Nasrettin Hoca’nın meşhur "yün" fıkrasını hatırlattı. Hoca, borcunu ödeyemeyince "Koyunlar çalıdan geçerken yün bırakır, biz onları toplayıp dokuyacağız, satıp ödeyeceğim" der. Bugün ise Merkez Bankası’nın zararı, "gelecek yıllarda elde edilecek kârlarla telafi edilecek" gerekçesiyle açıklanıyor.

Oysa ki Merkez, 2021’de 57.5 milyar, 2022’de 72 milyar TL kâr açıklamıştı. 2023’te işler değişti, 818 milyar TL zarar kaydedildi. 2024’te bu durum sürdü ve yeni zarar 700 milyarı geçti.

ALTIN YÜKSELDİ, ZARAR DAHA DA DERİNLEŞMEDİ

Merkez Bankası’nın altın rezervleri, 2024 sonunda 766.7 tona ulaştı. Altın fiyatlarının küresel ölçekte yükselmesi sayesinde, Merkez’in altın varlığı TL karşılığı olarak 2.7 trilyon liraya dayandı. Bu artış, bilanço zararının daha da büyümesini bir nebze olsun engelledi.

Ancak bu olumlu tabloya rağmen, ihtiyat akçesine sadece 334 milyon TL ayrılabildi. Bu da Merkez’in, olası krizlere karşı mali kalkanını güçlendiremediğini gösteriyor.

YURT DIŞI VARLIKLARDA DÜŞÜŞ

Bilanço kalemleri, yurt dışı döviz varlıklarında da ciddi bir erime olduğunu ortaya koydu. Piyasa uzmanlarına göre, bu durum hem dış finansman kapasitesini hem de döviz likiditesini zayıflatıyor.

YÖNETİCİ MAAŞLARI YİNE GÜNDEMDE

Devasa zarar sonrası gözler bir kez daha Merkez Bankası yöneticilerinin maaşlarına çevrildi. Başkan Fatih Karahan’ın maaşı 604 bin TL, başkan yardımcılarının maaşları ise 506 bin TL olarak açıklanmıştı. Zararın ardından vatandaşlar ve ekonomistler, yöneticilerin ek ödeme alıp almadığını sorgulamaya başladı.

Kâr edilen yıllarda personele kârdan pay aktarıldığı hatırlatılırken, zarar döneminde bu uygulamanın sürdürülmesinin kamu vicdanını yaralayacağı yorumları yapılıyor.