NASA Bunu Tahmin Etmemişti! Asteroit Çarpmasının Etkisi Şaşırtıcı Boyutta

NASA’nın 2022 sonunda gerçekleştirdiği Çift Asteroid Yönlendirme Testi (DART) misyonu, insanlık tarihinde bir ilke imza atarak Didymos asteroidinin uydusu Dimorphos’un yörüngesini değiştirmeyi başarmıştı. Ancak aradan geçen üç yılda elde edilen yeni bulgular, çarpmanın etkilerinin tahmin edilenden çok daha karmaşık olduğunu ortaya koydu.

ÇARPMA SADECE YÖRÜNGEYİ DEĞİL, KAYA PARÇALARINI DA FIRLATTI

Geçtiğimiz hafta Planetary Science Journal dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Maryland Üniversitesi liderliğindeki astronom ekibi, DART çarpmasının Dimorphos’tan büyük miktarda kaya parçasını uzaya savurduğunu belirledi. Çarpışmadan fırlayan bu parçaların bazılarının, DART uzay aracının taşıdığı kinetik enerjinin üç katından fazlasına sahip olduğu tespit edildi.

Araştırmanın başyazarı Tony Farnham, "Bir asteroidi yörüngesinden çıkarmayı başardık. DART’ın doğrudan etkisi bu değişimi sağladı, ama savrulan kayalar da neredeyse aynı büyüklükte ek bir itki oluşturdu," diyerek, savrulan kaya parçalarının etkisinin de gezegen savunması planlarında dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

KAYA PARÇALARI RASTGELE DEĞİL, İKİ KÜME HALİNDE DAĞILDI

İtalyan Uzay Ajansı tarafından geliştirilen LICIACube adlı küçük keşif aracı sayesinde araştırmacılar, Dimorphos’tan kopan 104 kaya parçasını gözlemledi. Bu parçaların çapları 20 santimetre ile 3,6 metre arasında değişiyordu. Ancak ilginç şekilde, bu parçalar uzayda rastgele dağılmak yerine iki belirgin küme halinde toplandı.

Farnham, "Kaya parçalarının rastgele dağılmadığını gördük. İki küme oluştu ve diğer bölgelerde neredeyse hiç materyal yoktu. Bu da henüz anlayamadığımız fiziksel süreçlerin işlediğini gösteriyor," dedi.

BÜYÜK KAYALAR ÇARPIŞMAYI ŞEKİLLENDİRDİ

Araştırmacılar, DART’ın çarpışmadan hemen önce güneş panellerinin Atabaque ve Bodhran adlı iki büyük kayaya çarpmış olabileceğini değerlendiriyor. Maryland Üniversitesi’nden Prof. Jessica Sunshine, Dimorphos’un yüzeyinin iri kayalarla kaplı olduğunu ve bu kaotik ortamın savrulan materyalin ipliksi ve düzensiz yapıda dağılmasına yol açtığını belirtti.

2026’DA HERA MİSYONU İLE DAHA NET VERİLER ELDE EDİLECEK

Avrupa Uzay Ajansı’nın 2026’da ulaşması planlanan Hera misyonu ile Dimorphos ve çevresi bir kez daha doğrudan gözlemlenecek. Bu sayede, DART misyonunun uzun vadeli etkileri çok daha net bir şekilde anlaşılabilecek.

Prof. Sunshine, gelecekteki savunma planlamalarının bu gibi detaylara bağlı olduğunu vurgulayarak, "Eğer üzerimize doğru gelen bir asteroidi belirli bir miktar saptırmamız gerekiyorsa, tüm bu ince ayrıntılar kritik hale geliyor. Bunu bir kozmik bilardo oyunu gibi düşünebilirsiniz. Eğer tüm değişkenleri hesaba katmazsak, topu deliğe sokamayabiliriz," ifadelerini kullandı.