MİT arşivinden tarihi belge: Arabistanlı Lawrence’ın Orta Doğu faaliyetleri gün yüzüne çıktı

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), “Arabistanlı Lawrence” olarak bilinen İngiliz istihbaratçı Thomas Edward Lawrence ile ilgili 1929 tarihli bir belgeyi erişime açtı. MİT’in resmi web sitesindeki “Özel Koleksiyon” bölümünün “Belgeler” kısmında yayımlanan rapor, Lawrence’ın Orta Doğu’daki gizli faaliyetlerini detaylandırıyor.

BELGENİN İÇERİĞİ

Belge, 23 Eylül 1929 tarihli olup, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından hazırlanmıştı. Rapor, Lawrence’ın Mısır, Suriye ve Irak’ta farklı kimlikler kullanarak, kılık değiştirip gizli görevler yürüttüğünü ortaya koyuyor. Ayrıca belgede, Lawrence’ın askerî üniforma ile çekilmiş bir fotoğrafına da yer veriliyor.

Büyük Erkan-ı Harbiyye Reisliği ile Dahiliye ve Hariciye Vekaletleri’ne gönderilen yazıda, ajan Lawrence’ın Orta Doğu’da yürüttüğü operasyonların ayrıntılarıyla kayda geçtiği belirtiliyor.

ORTA DOĞU’DA “GİZLİ AJAN”

Thomas Edward Lawrence, Birinci Dünya Savaşı sırasında Arap isyanlarını yönlendirmesi ve İngiliz çıkarları doğrultusunda faaliyet göstermesiyle tanınıyor. “Arabistanlı Lawrence” lakabı, onun Arap coğrafyasında gizli ajan olarak yürüttüğü diplomatik ve askeri faaliyetlerden geliyor.

Belgenin gün yüzüne çıkması, Lawrence’ın Orta Doğu’daki operasyonlarının tarihsel belgelerle teyit edilmesini sağlarken, istihbarat tarihine ışık tutuyor.

MİT'in “Arabistanlı Lawrence” adıyla tanınan İngiliz istihbaratçı Thomas Edward Lawrence’a dair erişime açtığı belgede şu ifadeler yer alıyor:

"Kahire'deki Mason kulübüne Suriye ve Filistin'den gelen mevsuk ve teyit edilmiş malumatı ikinci maddede arz eylerim. İngiliz entelicens servis şeflerinden meşhur casus Miralay Lavrens'in bundan iki ay mukaddem Mısır'da şeyh Aptullah namı müstearile bir müddet bulunduktan sonra Suriye ve Irak'a geçtiği ve geçen ağustos ayı zarfında ansızın Kudüs'e geldiği ve elyevm Sudan'ın Hartum şehrinde bulunduğu anlaşılmıştır. Lavrens'in, Kudüs'te bulunduğu müddet zarfında bazen Müslüman hocası giysisinde ve şeyh Aptullah namile ve bazen de Amerikalı Musevi hahamı şeklinde ve Yakos İskinazi namile (buraki şerif-ağlama duvarı) civarına gelmiş olarak bu civarda bulunan Müslüman ve Yahudilere ayrı ayrı vakıtlarda zehirli telkınatta bulunarak heyecan getirdiği ve bugünkü Filistin kıtalini ihzar ettiği mevsuku kelam birçok zevatın ifadesiyle teyit edilmiştir.

Gerek entelicens servis merkezi ve gerek emperiyalist teşkilat resi karda bulunan amele fırkasının siyasetinden memnun değillerdir. Makdonalt'ın Mısır'dan sonra Filistin'e bir istiklal bahşetmek tasavvurunu mevkii tatbika koymadan Filistin'de bir ihtilal çıkartılarak istiklale layık olmadıkları maksadı istihdaf edilmiştir. Lavrens'in Sudan mıntakasına azimet etmiş olması keyfiyetinin de pek ziyade şayanı dikkat maksatlar ve esrarengiz tertibat ile alakadar olduğu temin edilmektedir. Binaenaleyh entelicens servis teşkilatı bu anlaşmazlık projesinin Mısır milletine arz edilmiş olduğu bu sıralarda Mısır'da karışıklıklar ihdat edip Mısır'ın şu ana kadar bu lütfa layık olmadığı isbat edilecek ve bu suretle İngiliz parlamentosunda Makdonalt kabinesini zaif bir mevkie düşürerek evvelce olduğu veçhile Mısır'ın sinesine bağdaş kurup oturacaktır. Mısır'da karışıklıklar ihdas ve tertip için en iyi vasat şimdiki halde Sudan'dır. Sudan'da halihazırda yalnız İngiliz idaresi ve emperiyalist amalile meşbu İngiliz idare adamları ve Sudan'ın daimi bir surette Mısır'la ittisalı bulunduğundan Sudan'da Mısır için pek emin olarak bir suikastın ihzarı ve talim edilmiş ajanların Mısır'a ithal edilip menfi propagandalar ve tahribat yapılması pek basit bir keyfiyettir."