Marmara Sahillerinde Alarm: 1,6 Milyon Kişi Tehlike Altında!

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu ve Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih, Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesinden Yochi Okta Andrawina ile Endonezya Diponegoro Üniversitesinden Prof. Dr. Helwis Liufandy ile yürüttükleri araştırmada, Marmara Denizi kıyılarının iklim değişikliğine karşı kırılgan yapısını gözler önüne serdi.

Çalışma, geçtiğimiz ay Journal of Coastal Conservation dergisinde yayımlandı. Araştırmada, Stanford Üniversitesi’nin Doğal Sermaye Projesi kapsamında geliştirdiği "InVEST Kıyı Kırılganlık Modeli" kullanılarak Marmara Denizi’nin yarı kapalı yapısı ilk kez ayrıntılı biçimde incelendi.

Yüksek Risk Altında 1,6 Milyon Kişi

Araştırmaya göre, bölgede fırtınalar, kıyı erozyonu ve deniz seviyesindeki yükselmeler ciddi kayıplara yol açabilir. Marmara kıyılarında yaşayan yaklaşık 1,6 milyon kişi yüksek risk altında bulunuyor. Kıyı şeridinin yüzde 60’ı orta, yüzde 12’si ise yüksek riskli kategoride yer alıyor.

En yüksek tehlike seviyeleri İstanbul’un doğu kıyıları, Yalova’nın kuzeyi, Kocaeli’nin güneyi ile Bursa, Balıkesir ve Çanakkale’nin bazı kesimlerinde tespit edildi.

İllere Göre Risk Dağılımı

Araştırmada, Marmara Denizi kıyılarında risk oranlarının illere göre değiştiği belirtildi:

• Kocaeli: Yüzde 26,5 yüksek riskli nüfus oranı

• Yalova: Yüzde 18,4

• Bursa: Yüzde 18,2

• İstanbul: Marmara kıyısındaki nüfusun yüzde 12,2’si risk altında

• Çanakkale: Yüzde 11,1

• Balıkesir: Yüzde 10,1

• Tekirdağ: Yüzde 16,6

Bölgesel Kırılganlıklar Farklılaşıyor

İstanbul’un doğu kıyılarında deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtınalar nedeniyle taşkın tehlikesi öne çıkarken, Yalova’nın kuzeyinde erozyon ve kıyı daralması doğal habitatları tehdit ediyor.

Kocaeli’nin güneyinde sanayi yoğunluğu ve nüfus baskısı, taşkın risklerini artırıyor. Bursa, Balıkesir ve Çanakkale’nin kıyılarında erozyon ve toprak kaybı hızlanırken, Tekirdağ ve Çanakkale Boğazı çevresinde korunaklı kıyı yapısı nedeniyle riskler görece düşük seviyede seyrediyor.

Marmara’da Ani Deniz Yükselmesi Riskleri Artırabilir

Araştırmada ayrıca, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) farklı emisyon senaryoları da değerlendirildi. Düşük ve orta emisyon senaryolarında risk bugünküyle benzer kalırken, yüksek emisyon senaryosunda Marmara’nın kapalı yapısı nedeniyle bazı bölgelerde kırılganlığın azaldığı görüldü.

Araştırmacılar bu durumun yanıltıcı olabileceğini vurguladı. Uzun vadede daha şiddetli fırtınalar ve ani deniz seviyesi yükselmeleriyle risklerin artacağı uyarısı yapıldı.

"Kıyılar Savunmasız, Çözüm Ekolojik Yaklaşımdan Geçiyor"

Prof. Dr. Cem Gazioğlu, Marmara kıyılarının iklim değişikliği, deniz seviyesi yükselmesi, kıyı erozyonu ve yoğun insan baskısı karşısında giderek savunmasız hale geldiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bu bölgede doğal kıyılar neredeyse tamamen ortadan kalktı. Kıyı çizgisi büyük ölçüde insan müdahaleleriyle şekilleniyor. Kıyılar savunmasız, riskler büyüyor, çözüm ekolojik ve bütüncül bakışta. Bugün atılacak adımlar, yarının ekonomik kayıplarını ve ekolojik yıkımlarını önleyebilir."