MAL REJİMİ (EVLİLİK) SÖZLEŞMESİ NEDİR?

Mal rejimi (evlilik) sözleşmesi, hazırlanması zorunlu olan bir sözleşme değildir, rızaya dayalı bir sözleşmedir.

Halk arasında evlilik sözleşmesi olarak bilinen, hukuki adıyla mal rejimi sözleşmesi özetle; eşlerin evlilikleri sırasında mal varlıklarını nasıl yöneteceklerini, evliliğin sona ermesi durumunda ise malların ne şekilde tasfiye edileceğini düzenleyen, resmi şekilde yapılması gereken ve geçerliliği sıkı şekil şartlarına bağlı olan bir sözleşmedir. Söz konusu bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için son derece dikkatli olunması ve tecrübeli bir boşanma avukatı desteği alınması tavsiye edilmektedir.

Mal rejimi (evlilik) sözleşmesi, hazırlanması zorunlu olan bir sözleşme değildir, rızaya dayalı bir sözleşmedir. Taraflar böyle bir sözleşme yapmaz ise, kanunun belirlediği yasal mal rejimini kabul etmiş sayılırlar. 2002 tarihinde kabul edilen 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu yasal mal rejimini, edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlemiştir. Yani taraflar evlenirken hiç bir sözleşme yapmaz ise, taraflar arasındaki mal rejimi, edilmiş mallara katılma rejimi olacaktır.

Mal rejimi sözleşmesinin kanunen geçerli olabilmesi için, kanun koyucu tarafından belirtilen usul şartlarına uygun düzenlenmesi gerekmektedir. Aksi yönde hazırlanan sözleşmeler geçerli olmaz ve hukuki sonuç doğurmaz.

Yasal Mal Rejimi Ne Demektir?

Yasal mal rejimi tarafların herhangi bir mal rejimi (evlilik) sözleşmesi yapılmaması durumunda, uygulanacak olan mal rejimidir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu yasal mal rejimini, edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlemiştir. Söz konusu düzenleme TMK’ nın 202/1. maddesinde yer almaktadır.

TMK Madde 202/1: “Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. “

Fakat yukarıda da bahsettiğimiz gibi, taraflar, evlilik öncesinde veya evlilik süresince, usulüne uygun bir mal rejimi sözleşmesi yaparak, kanunda yer alan başkaca bir mal rejimini kabul edebilirler. Söz konusu düzenleme de TMK’ nın 202/2. maddesinde yer almaktadır.

TMK Madde 202/1: "Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.”

Söz konusu sözleşmenin geçerliliği sıkı şekil şartlarına bağlıdır. Aksi yönde hazırlanan sözleşmeler geçerli olmaz ve hukuki sonuç doğurmaz. Mal rejimi sözleşmesinin geçerli olmaması halinde uygulanacak olan mal rejimi, kanunun belirlediği yasal mal rejimidir.

Mal Rejimi Sözleşmesinin Geçerli Olması İçin Gereken Şartlar Nelerdir?

Tarafların Anlaşması:Tarafların, kanunda belirtilen mal rejimlerinden birini ortak kararla seçmesi gerekmektedir.
Fiil Ehliyeti: Mal rejimi sözleşmesinin yapılabilmesi için eşlerin her birinin ayırt etme gücüne sahip olması şarttır. Evlilik kararı alan tarafların fiil ehliyetinin herhangi bir engel sebebiyle kısıtlanmış olması durumunda, kısıtlı eş kendi kararıyla sözleşmenin tarafı olamayacak ve yasal temsilcisinin onayını almak zorunda kalacaktır. Aynı şekilde küçükler de yasal temsilcisinin onayını almak zorundadır.
Kanuna Uygunluk: Kanuna, ahlaka, kamu düzenine, kişisel haklara aykırı veya konusu esas olarak imkansız olarak hazırlanan evlilik sözleşmeleri kesin olarak hükümsüzdür.
Noter Onayı: Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.

Mal Rejimi Sözleşmesinin Özellikleri:

Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapabilir.
Evlilik (mal rejimi) sözleşmesi, koşullara ya da zamana bağlı olarak düzenlenebilmektedir.

Eşler, kanunda belirtilen üç farklı mal rejiminden birisini kademeli olarak seçebilmektedir.

Evlilik öncesinde hazırlanan mal rejimi sözleşmesi nikah memurunun, evlilik birliği kurulduktan sonra hazırlanan mal rejimi sözleşmesi ise noter onayıyla uygulamaya koyulabilmektedir.

Taraflar, sözleşmelerini kanun koyucu tarafından belirtilen mal rejimi seçeneklerinden birine uygun olarak hazırlamalıdır. Bunlar dışında özel bir türde mal rejimi sözleşmesi hazırlasalar dahi, boşanma davasında bu sözleşmenin uygulanması mümkün değildir.

Eşler seçmiş oldukları mal rejimi sözleşmesini ancak kanun koyucu tarafından belirtilen sınırlar ölçüsünde değiştirebilir ya da ortadan kaldırabilirler.

Uygulamada Mal Rejimi Sözleşmesi

Uygulamada mal rejimi sözleşmesine en sık dahil edilen maddelerden bazılarını şu şekildedir;

Aile konutunun kullanımı
Faiz ve güvence
Kişisel mal edinme
Ortak giderlere katılım vs.

Ayrıca, mal rejimi sözleşmesine dahil edilemeyecek içerikler olarak; nafaka, velayet, tazminat konularını örnek gösterebiliriz.

Mal Rejimi Sözleşmesi İptal Olur Mu?

Mal rejimi sözleşmesi ancak aşağıda belirtilen hallerin gerçekleşmesi durumunda iptal olabilmektedir:

Muvazaa; yani iki eşin mal rejimi sözleşmesinde anlaşma yapmadıkları halde üçüncü kişileri aldatma amacıyla anlaşma yapmış gibi göstermesi,
İradeyi sakatlayan sebeplerin varlığı,
Kanun koyucu tarafından belirtilen koşullar ve içeriğe uygun sözleşmenin hazırlanmaması.

MAL REJİMİ TÜRLERİ

Edinilmiş Mallara Katılma

Edinilmiş Mallara Katılma rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 218. ve 241. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Yasal mal rejimidir.

Mal Ayrılığı

Mal ayrılığı rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 242. ve 243. maddelerinde düzenlenmiştir. Mal ayrılığı rejimini seçen eşlerin her biri, kendi sahip oldukları mal varlığı üzerinde yasal sınırlar içerisinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarına sahiptir.

Paylaşmalı Mal Ayrılığı

Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 244. ve 255. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Paylaşmalı mal ayrılığı rejimini seçen eşlerin her biri, yasal sınırlar içerisinde kendi sahip olduğu mal varlığı üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf haklarına sahip olacaktır.

Bu mal rejiminde, eşlerin her biri, herhangi bir malın kendisine ait olduğunu iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispat etmesi gerekecektir. Kime ait olduğu tespit edilemeyen mal varlıkları eşlerin paylı mülkiyetinde kabul edilmektedir.

Mal Ortaklığı Rejimi

Mal ortaklığı rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 244. ve 255. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Kanun koyucu tarafından yapılan düzenlemede ortalık malları iki ayrı kategoride sınıflandırılmıştır.

Genel Mal Ortaklığı

Genel mal ortaklığında eşlerin kanun gereğince kişisel mal sayılanlar dışındaki malları ile gelirleri ortaklık mallarını oluşturur. Eşler, ortaklık mallarına bölünmemiş bir bütün olarak sahip olurlar.Ortaklık malları üzerinde eşlerden herhangi biri tek başına söz ve hak sahibi olamaz. Ortaklık malları üzerinde olağan kullanım düzeyini aşan tasarruf ve harcamalarda eşler ortak karar almak zorundadır.

Sınırlı Mal Ortaklığı

Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle sadece edinilmiş mallardan oluşan bir ortaklık kabul edebilirler. Kişisel malların gelirleri de bu ortaklığa dahildir. Veya eşler, mal rejimi sözleşmesiyle belirli malvarlığı değerlerini veya türlerini, özellikle taşınmaz malları, bir eşin kazancını, bir meslek veya sanat icrası için kullandığı malları ortaklık dışında tutabilirler. Aksi sözleşmede öngörülmedikçe bu malların gelirleri ortaklığa dahil değildir.