Küresel ticarette yeni denge: AB, ABD’ye mesafe koydu, rotayı Asya ve Güney Amerika’ya çevirdi

Avrupa Birliği, küresel ticarette belirsizliklerin arttığı bir dönemde ticaret politikasını yeniden şekillendiriyor. Avrupa Birliği, korumacı eğilimlerin güçlendiği ABD karşısında serbest ticaret anlaşmalarını (STA) hızlandırarak ticaret rotasını çeşitlendirme yoluna gidiyor. Bu adımlar, AB’nin küresel ticaretteki ağırlığını artırırken, Türkiye açısından yeni risk alanlarını da beraberinde getiriyor.

AB YENİ ORTAKLAR BULUYOR

25 yılı aşkın müzakerelerin ardından 17 Ocak’ta imzalanan AB–MERCOSUR Serbest Ticaret Anlaşması, Güney Amerika pazarını AB’ye daha güçlü biçimde bağlamayı hedefliyor. MERCOSUR ülkeleri Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’ın onay sürecinin tamamlanması halinde, AB’nin bu bölgeyle olan ticaret hacminin 2024’teki 111 milyar euro seviyesinden kısa sürede 150 milyar euroyu aşması bekleniyor.

Ancak Türkiye, bu anlaşmalara taraf olmadığı için oluşacak ticari imtiyazlardan yararlanamıyor. Bu durum, Türkiye pazarında rekabet baskısının artmasına yol açabilecek bir tablo yaratıyor.

HİNDİSTAN VE ASYA HAMLESİ

Gelişmeleri değerlendiren TÜSİAD Almanya Temsilcisi Alper Üçok, AB’nin jeoekonomik riskleri azaltmak adına STA’ları hızla sonuçlandırmaya çalıştığını söyledi. Üçok, MERCOSUR anlaşmasının imzalandığını ancak yürürlüğe girişinin zaman alabileceğini belirtirken; Hindistan, Tayland, Malezya, Avustralya, Filipinler ve BAE ile görüşmelerin de hız kazandığını vurguladı.

Üçok’a göre AB, bu hamlelerle hem ticaret ortaklarına “güvenilir aktör” mesajı veriyor hem de küresel ticarette daha açık bir düzenin savunucusu olmayı hedefliyor.

VON DER LEYEN: “TARİHİ BİR ANLAŞMANIN EŞİĞİNDEYİZ”

Ursula von der Leyen, Davos’ta yaptığı konuşmada AB–Hindistan hattının stratejik önemine dikkat çekti. Von der Leyen, “Tarihi bir ticaret anlaşmasının eşiğindeyiz. Bu anlaşma, küresel GSYH’nin yaklaşık dörtte birini temsil eden, iki milyar kişilik bir pazar yaratabilir” sözleriyle sürecin büyüklüğünü ortaya koydu.

TÜRKİYE İÇİN ÇİFTE TEHDİT

Uzmanlara göre asıl risk, AB’nin bu yeni STA’ları Gümrük Birliği’ni güncellemeden hayata geçirmesi. Alper Üçok, AB’nin Vietnam’la imzaladığı STA sonrası ticaret hacminin yüzde 35 arttığını hatırlatarak, Türkiye’nin AB ile ticaretinin ise Gümrük Birliği’nin modernize edilmemesi nedeniyle ivme kaybettiğini söyledi.

Risk sadece ticaretle sınırlı değil. STA’ların yatırım, hizmetler ve kamu ihalelerini de kapsaması, AB kaynaklı yatırımların Türkiye yerine bu ülkelere yönelmesine neden olabilir. Özellikle Hindistan ile olası bir anlaşmanın, ticaretin ötesinde jeoekonomik sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar, AB’nin hızlanan STA trafiğinin Türkiye açısından Gümrük Birliği’nin modernizasyonunu artık ertelenemez hale getirdiği görüşünde birleşiyor. Aksi halde Türkiye, küresel ticaret düzeninde hem pazar hem de yatırım kaybı riskiyle karşı karşıya kalabilir.