Küresel Dengeyi Altüst Etti! Beş Yıl Geçti Ancak Etkileri Sürüyor!

Salgın, küresel ekonominin akışını tersine çevirerek kamu, sağlık, finans, sanayi, tarım, üretim, ithalat ve ihracat gibi tüm sektörleri etkiledi. Büyük ekonomilerde faiz oranlarının sıfıra yakın seviyelere gerilemesinin ardından, talepteki beklenenden güçlü toparlanma ve arz kısıtlamaları, 2021'in ikinci yarısında enflasyonist baskıları artırarak 10 yılın en agresif parasal sıkılaştırmalarına yol açtı.

2022'nin başlarından itibaren hızlı bir parasal sıkılaştırma görülürken, Kovid-19'a hazırlıksız yakalanan merkez bankaları, kısa vadeli faizleri hızla artırarak para arzını ve likiditeyi azalttı. Bu sıkılaştırma, gelişmekte olan ekonomilerde de yankı buldu. Pek çok büyük ekonomi, işsizlik artışını engellemeye ve bir resesyonu tetiklemeden enflasyonu düşürmeye çalıştı.

Faiz artışlarının ardından, 2022'de merkez bankaları, parasal gevşemeye kademeli olarak yöneldi.

KAMU BORCU REKOR SEVIYEYE ULAŞTI

Salgınla mücadele çabaları, devlet borçlarını artırarak 2020'de küresel kamu borcunun 80 trilyon doları aşmasına neden oldu. 2023'te bu borç 97 trilyon dolara çıkarak en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel borç, 2020'de 33 trilyon dolar artarak 292,6 trilyon dolara çıkarken, 2021'de bu rakam 303 trilyon dolara yükseldi.

Salgın, iş gücü piyasalarını ve tedarik zincirlerini etkileyerek tüketici davranışlarını değiştirdi. Uzaktan çalışma, dijital ödemeler ve seyahat alışkanlıklarındaki değişiklikler, küresel ekonomiyi şekillendirmeye devam ediyor.

BORÇ, ENFLASYON VE FAIZ

Hükümetlerin refahı ve geçim kaynaklarını korumak için borçlanması, küresel hükümet borcunun 2020'den bu yana yüzde 12 arttığı bir döneme yol açtı. Karantina sonrası harcamalar ve enflasyon, birçok ülkede 2022'de zirve yaptı. Salgın, milyonlarca iş kaybına yol açarak en çok yoksul haneleri ve kadınları etkiledi. Karantinalar hafifledikçe istihdam artmaya başlasa da bazı sektörlerde büyük kaymalar oldu.

SEYAHAT VE EĞLENCE ALIŞKANLIKLARINDAKI DEĞIŞIM

Salgın, seyahat ve eğlence alışkanlıklarını değiştirdi. Özellikle Londra gibi büyük şehirlerde metro ve otobüs yolcu sayısı azaldı. Hava yolu sektörü 2020'de büyük kayıplar yaşasa da aşılamalar ve seyahat kısıtlamalarının kalkmasıyla toparlanma başladı. 2024'te sivil havacılık, 2019'daki seviyelere dönecek ve 5,2 milyar yolcu bekleniyor.

UZAKTAN ÇALIŞMA VE E-TICARETIN YÜKSELMESI

Karantina dönemindeki uzaktan çalışma alışkanlıkları birçok ülkede kalıcı hale geldi. İş bölgelerindeki boşluk oranları rekor seviyelere çıktı. Evden çalışma, online alışverişi artırarak dijital ve dağıtım firmalarının kazançlarını yükseltti. Salgın sonrası bazı şirketler dijital değişimin sağladığı yeni fırsatlarla kalıcı kazançlar elde etti.

KRIPTO PARA VE YATIRIM FIRSATLARI

Kripto para piyasasında dalgalanmalar olsa da, yatırımcılar yeni fırsatlar arayarak Bitcoin'in değerini Aralık 2019'dan bu yana yüzde 1200'den fazla artırdı.