Körfez gerilimi gübre fiyatlarını uçurdu: Üre gübresi 30 bin lirayı aştı

Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından başlayan savaş, enerji piyasalarının ardından gübre sektörünü de etkilemeye başladı. Küresel ticarette kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle özellikle üre gübre fiyatlarında hızlı bir artış yaşandı.

Savaş öncesinde ton başına 430 dolar seviyesinde olan üre gübresi fiyatı kısa sürede 625 dolara yükseldi. Türkiye’de iç piyasada da benzer bir tablo ortaya çıktı. Daha önce ton fiyatı yaklaşık 21 bin lira olan üre gübresi 30 bin lirayı aşarak çiftçiler için maliyet baskısını artırdı.

HÜRMÜZ BOĞAZI GÜBRE PİYASASINI ETKİLİYOR

Gübre Üreticileri İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (GÜİD) Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Uzunoğlu, savaşın özellikle üre gübre piyasasında ciddi bir fiyat hareketine yol açtığını söyledi.

Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın aynı zamanda üre ve sülfürik asit gibi birçok hammaddenin taşındığı önemli bir hat olduğunu belirten Uzunoğlu, bölgedeki gerilimin piyasalarda ciddi bir tedirginlik yarattığını ifade etti.

Uzunoğlu, Ukrayna-Rusya savaşında da benzer bir durum yaşandığını hatırlatarak o dönemde üre gübre fiyatlarının ton başına 900 dolara kadar yükseldiğini söyledi.

HÜRMÜZ KAPALI KALIRSA KRİZ DERİNLEŞEBİLİR

Enerji fiyatlarındaki yükselişin gübre maliyetlerini doğrudan etkilediğini belirten Uzunoğlu, özellikle doğal gaz fiyatlarındaki artışın üre üretimini pahalı hale getirdiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması halinde gübre piyasasında daha büyük sorunların ortaya çıkabileceğini belirten Uzunoğlu, tarım sezonunun başlaması nedeniyle üre gübresine olan talebin zaten yüksek olduğunu söyledi.

Tahılların ardından mısır, patates ve pancar gibi ürünlerin ekim dönemine girildiğini belirten Uzunoğlu, bu süreçte üre gübresinin yoğun şekilde kullanılacağını ve fiyat artışlarının çiftçileri zorlayabileceğini dile getirdi.

HAMMADDE TEDARİĞİ ÇEŞİTLENDİRİLMELİ

Üre gübresinin üretiminde doğal gazın temel hammadde olduğunu vurgulayan Uzunoğlu, Türkiye’nin bu alandaki tedarikinin büyük ölçüde ithalata dayandığını söyledi.

Türkiye’nin şu anda İran ve Umman’dan hammadde temin ettiğini belirten Uzunoğlu, Mısır, Cezayir, Rusya ve Kafkasya bölgesinin de alternatif kaynaklar arasında yer aldığını ifade etti.

Türkiye’nin geçtiğimiz günlerde üre gübresinde yüzde 6,5 olan gümrük vergisini sıfırladığını hatırlatan Uzunoğlu, buna rağmen küresel fiyatların yüzde 50’ye varan artış göstermesi nedeniyle çiftçiye sınırlı bir yansıma olacağını belirtti.

RUSYA VE TÜRKMENİSTAN ALTERNATİF OLABİLİR

Uzunoğlu, gübrede hammadde tedarik edilen pazarların çeşitlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle Rusya, Türkmenistan ve Hazar Denizi çevresindeki ülkelerin alternatif tedarik kaynakları olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin üre ve azotlu gübre tüketiminin yaklaşık 2,5 milyon ton olduğunu belirten Uzunoğlu, iç piyasada üretim yapan iki şirketin toplam kapasitesinin ise yaklaşık 1 milyon ton seviyesinde bulunduğunu ifade etti.

Yeni bir gübre fabrikası kurmanın yaklaşık 400 milyon euro maliyet gerektirdiğini ve yatırım sürecinin birkaç yıl sürdüğünü belirten Uzunoğlu, bu nedenle kısa vadede en gerçekçi çözümün ithalat yapılan pazarların çeşitlendirilmesi olduğunu söyledi.