KDV ve ÖTV’de Çöküş: Mart Ayı Raporu Tedirginliği Büyüttü!

Ekonomik göstergeler, sadece rakamlarla değil, toplumun psikolojik iklimini de yansıtıyor. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alındığı ve tutuklanma sürecinin tartışıldığı mart ayı, Türkiye ekonomisinde dikkat çekici bir yavaşlamanın da habercisi oldu. Özellikle piyasadaki canlılığı doğrudan yansıtan KDV ve ÖTV gelirlerinde yaşanan düşüş, vatandaşın harcama alışkanlıklarında frene bastığını gösteriyor.

BÜTÇE GELİRLERİ TANSİYONU YANSITTI

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı mart ayı merkezi yönetim bütçe verileri, tüketici davranışlarındaki değişimin vergi gelirlerine nasıl yansıdığını ortaya koydu. Katma Değer Vergisi (KDV) ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), halkın yaptığı harcamalar üzerinden doğrudan tahsil edildiği için ekonomik aktiviteyi anlık olarak gösteren önemli göstergelerden biri.

Mart ayında ÖTV gelirlerindeki artış geçen yıla kıyasla ciddi şekilde yavaşladı. 2023’ün mart ayında yüzde 102 olan artış oranı, bu yıl sadece yüzde 37’de kaldı. Yani tüketim, özellikle olayların gölgesinde, önemli ölçüde sekteye uğradı.

ÖTV’DE SERT FREN: PETROL, TÜTÜN, ALKOLDE GERİLEME

• Petrol ve doğalgazdan toplanan ÖTV geliri geçen yıl mart ayında yüzde 361 artmışken, bu yıl artış yalnızca yüzde 25 oldu.

• Tütün ürünlerinden elde edilen gelir, geçen yıl yüzde 163 artarken bu yıl sadece yüzde 63 artabildi.

• Alkollü içkilerdeki gelir artışı ise yüzde 70’ten yüzde 17’ye düştü.

• Dayanıklı tüketim mallarında ise tablo daha da çarpıcı: Geçen yıl yüzde 102 artan ÖTV geliri, bu yıl yüzde 2 gerileyerek eksiye döndü. Bu durum, özellikle beyaz eşyaya yönelik talebin ciddi şekilde azaldığını gösteriyor.

Yani mart ayında tüketici, ne benzine ne sigaraya ne de buzdolabına yöneldi. Harcama iştahı, siyasi atmosferle birlikte fren yaptı.

KDV GELİRLERİ DE YAVAŞLADI

KDV tarafında da tablo farklı değil. Mal ve hizmetlerden toplanan KDV geliri mart ayında yüzde 39 artarak 12.9 milyar TL oldu. Ancak geçen yıl aynı dönemdeki artış yüzde 42 idi. Daha önemlisi, yılın ilk 3 ayında KDV gelirleri yüzde 11 azalarak 140 milyar TL’den 124 milyar TL’ye geriledi.

2024 bütçesinde KDV’den 620 milyar TL gelir hedefleniyor. Ancak bu performansla devam edilirse yıl sonunda 500 milyar TL’ye ulaşmak dahi zorlaşabilir. Bu da hem bütçe açığını büyütebilir hem de mali disiplin açısından yeni zorluklar getirebilir.

SİYASİ BELİRSİZLİK, TÜKETİCİYİ BEKLE-GÖR MODUNA ALDI

Uzmanlara göre, mart ayında yaşanan siyasi gelişmeler ve belirsizlikler, halkın alım davranışlarını etkileyerek "bekle-gör" moduna geçmesine yol açtı. Bu durumun nisan ayı verilerine nasıl yansıyacağı merak konusu olurken, hükümetin vergi gelirlerinde planladığı tahsilata ulaşıp ulaşamayacağı da izlenmeye devam edecek.