Karadeniz’de savaş riski mi büyüyor? AB’nin yeni hamlesi

Ukrayna’nın Rus üslerine yönelik saldırılarının ardından Avrupa Birliği, Karadeniz bölgesine yönelik yeni bir strateji ortaya koydu. AB’nin bölgedeki askeri varlığını artırma planları, Türkiye ile Rusya arasında yeni gerilimlere yol açma riski taşıyor. AB diplomasi şefi Kaja Kallas ve genişleme komiseri Marta Kos’un açıklamaları, Karadeniz’in Avrupa güvenlik mimarisindeki önemine dikkat çekiyor. Ancak bu planlar, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin getirdiği sınırlandırmalar nedeniyle karmaşık bir tablo ortaya çıkarıyor.

AB’NİN ASKERİ ALTYAPI YATIRIMLARI

AB, Bulgaristan ve Romanya’daki liman, demiryolu ve havaalanı altyapısını modernize ederek, Karadeniz’de askeri teçhizatın sevkiyatını kolaylaştırmayı hedefliyor. Bu altyapı yatırımlarının toplam maliyetinin yaklaşık 75 milyar avro olduğu belirtiliyor. Bu adımlar, NATO ve AB’nin doğu sınırındaki askeri hazırlık seviyesini artırmak amacı taşıyor.

KARADENİZ'DE ERKEN UYARI MERKEZİ KURULACAK

Avrupa Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi adıyla kurulması planlanan yeni tesis, erken uyarı sistemi işlevi görecek ve bölgedeki deniz tehditlerine karşı koruma sağlayacak. Merkezin yeri ve bütçesi henüz kesinleşmemiş olsa da, AB’nin NATO dışındaki jeopolitik reflekslerini bölgeye entegre etme çabasının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

MONTRÖ BOĞAZLAR SÖZLEŞMESİ VE TÜRKİYE’NİN STRATEJİK ROLÜ

Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında Boğazlardan savaş gemilerinin geçişini düzenleyen tek ülke konumunda bulunuyor. Bu sözleşme, Karadeniz’e kıyısı olmayan devletlerin savaş gemilerinin kalış süresi ve tonajını sınırlandırıyor. Türkiye, bu mekanizma sayesinde bölgedeki askeri dengeleri koruyarak Karadeniz’i savaşın eşiğinden uzak tutuyor. Ancak AB ve NATO’nun Karadeniz’deki askeri varlığını artırma talepleri, Montrö’yü önemli bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.

KARADENİZ’DE JEOPOLİTİK DENGE VE GELECEK RİSKLERİ

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni, AB ve NATO’nun Karadeniz’de artan askeri varlığının Türkiye için stratejik fırsatlar kadar ciddi riskler de barındırdığını belirtiyor. Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin Karadeniz’deki jeopolitik dengeyi sağlamak açısından kritik olduğunu vurgulayan Köni, Türkiye’nin bu sözleşmeye bağlılığını sürdürmesinin hem bölgesel barış hem de kendi dış politikasının bağımsızlığı açısından hayati önem taşıdığını ifade ediyor.

AB’nin Karadeniz stratejisi ve Türkiye’nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ndeki merkezi rolü, bölgedeki jeopolitik dengelerin geleceği açısından belirleyici olmaya devam ediyor.