JWST'nin Gözlemiyle Süpernova Gizemi Çözüldü: "En Tozlu Kırmızı Süper Dev" Tespit Edildi

Northwestern Üniversitesi liderliğindeki bir araştırma ekibi, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) gözlemlerini kullanarak "SN 2025pht" adlı bir süpernovanın kaynağını tespit etti ve patlayan yıldızın yoğun toz bulutlarıyla çevrili dev bir kırmızı süper dev olduğunu doğruladı. Bu çığır açan bulgular, 8 Ekim'de The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.

TOZ BULUTLARININ ARDINDAKI GIZEM ÇÖZÜLÜYOR

Araştırma, kayıp yıldızların gizemine ışık tutuyor. JWST'nin kızılötesi verileri, Hubble Teleskobu'nun görünür ışık verileriyle birleştirildiğinde, yıldızın patlamadan önce gözle görülemeyecek kadar yoğun bir toz tabakasıyla kaplı olduğu ortaya çıktı.

Araştırmayı yöneten astrofizikçi Charlie Kilpatrick, bu durumun büyük kütleli süper devlerin neden patlamadan önce tespit edilemediğini açıkladığını belirtti: "Büyük kütleli süper devlerin aslına bakarsak patladığını fakat çoğunun toz sebebiyle saklandığını kanıtlıyor."

Yıldız, Dünya'dan yaklaşık 40 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 1637 galaksisinde yer alıyor. Normalde Güneş'ten yaklaşık 100 bin kat daha parlak olmasına rağmen, çevresindeki toz nedeniyle görünür ışıkta 100 kat daha sönük görünüyordu. Araştırmacılar, SN 2025pht’nin kaynağını "şimdiye kadar patlarken gözlemlenmiş en kırmızı ve en tozlu kırmızı süper dev" olarak tanımladı.

TOZUN KIMYASI SÜRPRIZ YARATTI

Kırmızı süper devler (evrimlerinin son aşamasındaki büyük yıldızlar), çekirdekleri çöktüğünde Tip II süpernova olarak patlar ve geride nötron yıldızı veya kara delik bırakır. (Orion takımyıldızındaki Betelgeuse en bilinen örneğidir.)

SN 2025pht'nin çevresindeki tozun kimyasal bileşimi de bilim insanlarını şaşırttı. Bu tür yıldızlarda genellikle oksijen açısından zengin silikat tozu beklenirken, bu süpernovanın çevresindeki tozun karbon açısından zengin olduğu tespit edildi. Bu bulgu, yıldızın ömrünün son yıllarında iç katmanlarından karbonun yüzeye taşındığını gösteriyor.

Bu çalışma, JWST'nin bir süpernovanın kaynağını ilk kez doğrudan tanımladığı araştırma olarak tarihi bir başarıya imza attı. Araştırmacılar, bu yeni bilgileri kullanarak benzer tozlu süper devleri bulmak için yeni gözlemler planlıyor ve yakında fırlatılacak Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nun bu tür yıldızları patlamadan önce tespit etme şansını artıracağını belirtiyor.