İstifa ile işçinin haklı nedenle feshi arasındaki fark

İyi günler Hüseyin İrfan Bey

Ben 7 sene 4 aydır özel sektörde çalışmaktayım. Mazeretsiz işten ayrılmayı düşünüyorum tazminat hak edebilir miyim? Teşekkürler

Merhaba Sayın okuyucumuz

Sorunuz çalışma hayatımızla ilgili en sık karşılaştığımız sorulardan biri olması bakımından önemli. Bu nedenle sizin sorunuz özelinden yola çıkarak bu konudaki yanlış bilgileri gidermeye yönelik bilgiler aktaracağım.

İstifa ve sonuçları:

Öncelikle istifa bir irade beyanıdır ve bu beyan karşı tarafa yani işverene ulaştığı andan itibaren geçerlilik kazanır. İstifanın mutlaka yazılı yapılması gerekmez sözlü olarak da istifa beyan edilebilir. Ancak ileride ispat külfeti bakımından sorunlar doğurabileceğinden yazılı olarak yapılması ve usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesi önem arz eder.

İstifa eden bir çalışan işyerindeki çalıştığı süreye (kıdem) uygun olarak 2 hafta ile 8 hafta arasında olan bildirim öneli (ihbar) süresini çalıştıktan sonra işyerinden ayrılabilir. İşçinin çalıştığı bu ihbar öneli süresince günde 2 saat iş arama izni vardır. İşçi isterse bu izni toplu olarak da kullanabilir. İhbar öneli süresine uymayan işçiden işveren ihbar tazminatı talep edebilir.  

İstifa eden işçiye kıdem tazminatı ödenmez:

İstifa sonucu işten ayrılan bir çalışana işverenin kıdem tazminatı ödemek yükümlülüğü yoktur. Ancak işveren iyi niyet kuralları çerçevesinde dilerse işçisine bir ödeme yapabilir. Buna yasal bir engel yoktur. Bunun dışında işçiye şayet çalıştığı geçmiş dönemlere ilişkin olarak bakiye kalan kullanmadığı yıllık ücretli izin hakkı var ise bunların karşılığı en son ücreti üzerinden nakden ödenmelidir. Diğer taraftan istifa sonucu ayrılan bir çalışana İşsizlik sigortası kanunu gereğince işsizlik ödeneği de ödenmez.

İstifa ile istifaya zorlanma arasındaki ayrım:

Çalışanlar bazen de işyerlerinde yaşadıkları olumsuzluklar sebebiyle işten ayrılmak zorunda kalmakta ve/veya bırakılmaktadırlar. Hemen belirtelim ki bu istifa anlamına gelmez. Örneğin bir işçinin işyerinden istifaya zorlanması amacıyla işvereni veya iş arkadaşları tarafından psikolojik tacize, yaygın deyiş biçimiyle mobbinge uğraması ve bu durumun kanıtlaması işçi bakımından haklı bir fesih sebebidir. Bu nedenle işten ayrılan bir çalışan elbette ki kıdem tazminatına hak kazanabileceği gibi somut olayın mahiyetine göre farklı tazminatlar da (ayrımcılık tazminatı, manevi tazminat vb.) talep edebilir.

İş kanunundan kaynaklanan ve kıdem tazminatı alarak işten ayrılmayı sağlayan diğer nedenler:

İşçiye işyerinden ihbar öneli süresine uymaksızın derhal ayrılmasını ve kıdem tazminatı da almasını sağlayan iş kanununun 24. Maddesindeki ilgili başlıklar şunlardır;  

İŞÇİNİN HAKLI NEDENLE DERHAL FESİH HAKKI

“ Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

      I. Sağlık sebepleri:

      a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.

      b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

      II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

      a) İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.

      b) İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.