İsrail'in İran Saldırıları Altın ve Petrol Piyasalarını Nasıl Etkiler?

Fundanur Öztürk'ün haberine göre, İsrail'in İran'a yönelik askeri saldırıları, küresel piyasalarda dalgalanmalara neden oldu. Saldırının ardından altın ve petrol fiyatları yükselişe geçerken, Borsa İstanbul güne sert düşüşle başladı. Ekonomistler, krizin derinleşme potansiyeline bağlı olarak altın ve petrol fiyatlarındaki artışın sürebileceği uyarısında bulunuyor.

Altın ve Petrol Fiyatlarında Yükseliş

İsrail'in İran'ın askeri kadrolarını ve nükleer tesislerini hedef alan saldırısı sonrasında piyasaların ilk tepkisi, güvenli liman varlıklarına ve enerji emtialarına yönelmek oldu. Külçe altın %1,6'ya kadar değer kazanırken, gram altın 4.358 liradan işlem görüyor. Çeyrek altın 7.104 liradan satılırken, ons altın Nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaşarak 3.417 dolardan işlem görüyor.

Bölgedeki artan gerilim enerji piyasalarını da doğrudan etkiledi. Arz endişeleriyle birlikte brent petrolün varil fiyatı Şubat ayından bu yana en yüksek seviyesi olan 76,3 dolara kadar yükseldi. Avrupa'daki doğalgaz fiyatları ise güne %4 yükselişle başladı.

BBC Türkçe'ye konuşan ekonomistler, iki ülke arasındaki krizin büyümesi ve diğer ülkelerin de dahil olması ihtimallerine bağlı olarak altın ve petrol fiyatlarındaki yükselişin devam edebileceğini belirtiyor.

Hürmüz Boğazı Endişesi ve Potansiyel Etkileri

İsrail ve İran arasındaki çatışmanın Basra Körfezi bölgesine yayılması durumunda enerji arzında ciddi düşüşler yaşanabileceği endişesi bulunuyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması halinde dünya genelindeki petrol akışının %20'sinin etkilenebileceği belirtiliyor. JP Morgan, dün yayımladığı bir notta, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 120-130 dolar seviyesine yükselebileceği uyarısında bulundu.

Ege Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Aykut Lenger, BBC Türkçe'ye yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ihtimalinin bile şimdiden petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu ifade ediyor: "Bu tehlike görüldü ve özellikle finansal piyasalar şimdiden pozisyon aldı. Boğazın kapatılması durumunda petrol arzının daralacağını ve fiyatların daha da artacağını söyleyebiliriz."

İran Petrol Bakanlığı, İsrail saldırısının ardından rafineri tesisleri ve petrol depolama alanlarında herhangi bir zararın oluşmadığını ve petrol arzında bir sorun yaşanmadığını açıkladı.

"Güvenli Liman" Altına Talep Artıyor

Prof. Dr. Aykut Lenger'e göre altın, "güvenli liman" olarak görülmesi sebebiyle bu tür kriz dönemlerinde her zaman olduğu gibi yükselişe geçti: "Altın savaş durumunda kullanılan ilk paralardan biri olduğu ve yakın zamanda uluslararası rezerv para olarak kullanıldığı için düzce merkez bankaları rezervlerinde hala altın tutuyor. Her zaman dalgalanmalardan uzak, değerinin düşmesi çok olası olmayan, arkasında güvenilir bir güç bulunan, dünyadaki bütün ekonomilerin ittifakla desteklediği bir para birimi olduğu için, altın her zaman bu tür krizlerde yükselir."

Lenger, altındaki yükselişin devam edip etmeyeceğini öngörebilmek için savaşın seyrini izlemek gerektiğini belirtiyor. Ayrıca ABD'nin ve diğer ülkelerin çatışmaya dahil olup olmayacağının da belirleyici unsurlar olduğunu ekliyor: "Barış ortamının sağlanması durumunda, altında bugün oluşan artışın geri çekilmesi beklenebilir ama daha fazla yükseliş görmemiz için çatışmanın derinleşmesi gerekir."

Gerginliğin Çözülmesi Halinde Etki Geçici Olabilir

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Ekonomi Profesörü Fatih Özatay da BBC Türkçe'ye yaptığı açıklamada, uzun vadeli öngörülerde bulunmanın henüz zor olduğunu ifade ediyor. 1990 yılındaki Körfez Savaşı'nın etkilerini hatırlatan Özatay, bölgesel gerginliğin çözülmesi halinde Türkiye ekonomisi üzerindeki etkinin "geçici" olabileceğini kaydediyor: "Körfez savaşında Türkiye'nin risk primi arttı, faizi arttı, döviz kuru arttı ama güçlü bir ekonomi programı uygulanıyordu ve etkileri geçici oldu, 1,5 ay sonra her şey eski haline döndü. Bu tür durumlarda petrol ve altın gibi göstergeler hemen sıçrıyor ancak henüz bilemediğimiz şey: Bu kriz geçici mi olacak yoksa derinleşecek mi? Ne kadar uzun sürerse, Türkiye'ye etkileri olumsuz olacaktır."