İsrail’e uluslararası baskı artıyor: 40 ülke yaptırım seçeneklerini masaya yatırdı

Ocak 2025’te kurulan Lahey Grubu ülkeleri, şimdiye kadarki en geniş katılımlı acil toplantılarından birini gerçekleştirdi. Güney Afrika ve Kolombiya’nın eş başkanlığında düzenlenen toplantıya toplam 40 ülke katıldı.

Toplantıda, Uluslararası Adalet Divanı’nın Temmuz 2024’te verdiği tavsiye görüşü ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun Eylül 2024 tarihli kararında üçüncü taraf devletler için belirtilen yasal yükümlülükler çerçevesinde İsrail’e yönelik uygulanabilecek yaptırım seçenekleri ele alındı.

YAPTIRIM SEÇENEKLERİ MASADA

Toplantının ardından yayımlanan sonuç bildirisinde, İsrail’e yönelik çeşitli yaptırım önerileri sıralandı. Bu öneriler arasında İsrail pasaportu taşıyan veya Tel Aviv’deki Ben Gurion Havalimanı’ndan gelen yolculardan İsrail ordusunda görev alıp almadıklarına dair beyan istenmesi yer aldı.

Duruma göre bu kişilere yönelik daha detaylı incelemeler yapılması veya ülkeye girişlerinin engellenmesi gibi seçeneklerin de değerlendirilebileceği ifade edildi.

YERLEŞİM MALLARINA YASAK ÖNERİSİ

Bildiride ayrıca İsrail’in Batı Şeria’da genişlettiği yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle tanınmaması önerildi. Bu kapsamda yerleşim bölgelerinde üretilen ürünlerin ithalatının yasaklanması ve yerli şirketlerin bu bölgelerde faaliyet göstermesinin engellenmesi de gündeme getirildi.

Katılımcı devletlerin yargı yetkisi altındaki vatandaşların, şirketlerin veya kuruluşların söz konusu yerleşimlere maddi destek sağlamaması gerektiği de bildiride vurgulandı.

SİLAH VE TİCARET KISITLAMALARI

Önerilen önlemler arasında İsrail’e yönelik ihracat kısıtlamaları ve liman kontrolleri de yer aldı. Bu kapsamda silah, mühimmat, askeri yakıt ve hem askeri hem sivil amaçla kullanılabilecek ürünlerin İsrail’e sevkiyatının engellenmesi çağrısı yapıldı.

Ayrıca kamu kurumlarının ve kamu fonlarının İsrail’in işgal politikalarına dolaylı katkı sağlamaması için kamu alımları ve sözleşmelerin gözden geçirilmesi gerektiği belirtildi.

BATI ŞERİA VE E1 PROJESİ VURGUSU

Bildiride, toplantının İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerini hızlandırdığı ve E1 projesini onayladığı bir dönemde yapıldığına dikkat çekildi. Katılımcı ülkeler, güç kullanarak toprak edinme yasağına ve halkların kendi kaderini tayin hakkına bağlılıklarını yineledi.

Sonuç bildirisinde, önerilen yaptırım seçeneklerinin yakında düzenlenecek bakanlık düzeyindeki toplantıda daha ayrıntılı şekilde ele alınarak resmen gündeme getirileceği ifade edildi.

Bildiride ayrıca, devletlerin uluslararası hukukun ağır ihlalleri karşısında hesap verebilirliği sağlama sorumluluğuna vurgu yapılarak, “Her hükümetin önündeki seçim açık: Suç ortaklığı ya da uyum. Tarih bizi yaptığımız konuşmalarla değil, attığımız adımlarla yargılayacak.” ifadeleri kullanıldı.