İran’ın en çok aranan “su teröristi” Suyun Nobeli’ni kazandı!

Dünya çapında Nobel Ödülleri ile eş tutulabilecek Stockholm Su Ödülü, 2026 yılında İranlı su bilimci ve dış ilişkiler uzmanı Kaveh Madani’ye verildi. 45 yaşındaki Madani, ödül tarihinde bu unvana layık görülen en genç isim oldu. Ödül töreninde Madani, “Bu ödülü, yalnızca gerçeği söylediğim için tehdit sayıldığım dönemde bana inanan tüm İranlılarla paylaşıyorum” ifadelerini kullandı.

Devrim Muhafızları Madani’yi “Su Teröristi” İlan Etti

Tahran doğumlu Madani, İran’da su ve çevre politikaları üzerine çalışmalar yürüttü ve bir dönem Çevre Bakanlığı görevinde bulundu. Ancak gerçeği ifade ettiği için Devrim Muhafızları tarafından “su teröristi” ilan edildi ve ülkesinden ayrılmak zorunda kaldı. Sürgün sonrası New York City Üniversitesi’nde araştırmacı olarak çalışmaya başlayan Madani, peşinden BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü (UNU-INWEH) direktörlüğünü üstlendi.

Su Kıtlığında “Kriz” Yerine “İflas” Kavramı

Madani’nin Ocak 2026’da yayımlanan BM raporu, su kıtlığı tartışmalarına farklı bir bakış açısı getirdi. Raporda, kronik su kıtlığının artık “kriz” ile değil, “iflas” ile tanımlanması gerektiği vurgulandı. Madani’ye göre insanlık, yeraltı sularını geri dönüşü olmayan şekilde tükettiği için yapısal ve geri dönülemez bir çöküş riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

İran’ın Yüzyıllık Su Dengesi Tehlikede

İran, tarih boyunca kuraklıkla başa çıkmak için asırlık mühendislik çözümleri geliştirdi; en bilinen örnek, yeraltı suyunu köylere ve tarım alanlarına taşıyan qanat sistemleri. Ancak hızlı kentleşme, plansız altyapı projeleri, aşırı yeraltı suyu pompalanması ve iklim değişikliği, bu kırılgan dengeyi tehdit ediyor. Urmiye Gölü 1990’lardan bu yana yüzey alanının yüzde 90’ını kaybederken, Zayende Rud Nehri tamamen kurudu.

Ters Ozmoz Tesislerine Bağımlılık Artıyor

Bölgedeki diğer ülkeler, su ihtiyaçlarını denizden elde edilen tatlı suya bağlı ters ozmoz tesislerinden karşılıyor. Kuveyt ve Umman gibi Körfez ülkeleri, içme suyunun yaklaşık yüzde 90’ını bu yöntemle temin ediyor.

Su Güvenliği Askeri Çatışmalardan Etkileniyor

28 Şubat 2026’da İsrail ve ABD tarafından İran’a düzenlenen hava saldırıları, yalnızca petrol ve gaz tesislerini değil, Hürmüz Boğazı’ndaki Kişm Adası dahil kıyı ters ozmoz tesislerini de hedef aldı. Madani, saldırılar sonrası, “Su altyapısına verilen her türlü zarar, ister kasıtlı ister kaza eseri olsun, toplulukları içme suyundan yoksun bırakma riski taşır” uyarısında bulundu.

Sosyal Medyada Su Bilimcisi

Bilimsel çalışmalarının yanı sıra sosyal medyayı etkin kullanan Madani, yaklaşık bir milyon takipçiye ulaşarak “dünyanın en çok takip edilen su bilimcisi” unvanını taşıyor. Ortadoğu’daki savaş riskleri ve çevresel krizler ortasında Madani, suyun ulusların dayanışmasını besleyen ortak bir payda olduğunu vurguluyor.

Madani’den Küresel Çağrı

Madani’nin sözleri, ödülün önemini pekiştiriyor: “Su, ortak paydamızdır ve toplumları birbirine bağlayacak kullanılmamış bir potansiyel taşır.” Bu açıklama, yalnızca bilimsel başarıyı değil, aynı zamanda insanlığa yönelik kritik bir uyarıyı da içeriyor.