İran'dan BM'ye Yaptırım Tepkisi: "Diplomasiye Zarar Veriyor"

İran Dışişleri Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) İran'a yönelik yaptırımları kalıcı olarak kaldırma karar tasarısını reddetmesini sert bir dille kınadı. Bakanlık, bu adımı "hukuksuz, temelsiz ve provokatif" olarak nitelendirerek, kararın BMGK'nın itibarını zedelediğini ve diplomasiye zarar verdiğini belirtti.

Açıklamada, İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan "Avrupa Üçlüsü" (E3) ülkelerinin, 2015'te imzalanan nükleer anlaşmayla kaldırılan BM yaptırımlarını geri getirme girişimine tepki gösterildi. İran, 2231 sayılı BMGK kararının nükleer anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olduğunu ve bu kararın İran'ın nükleer programının barışçıl niteliğini teyit ettiğini vurguladı. Ayrıca, 2006-2009 yılları arasındaki tüm BMGK kararlarının sona erdiğini ve nükleer dosyanın Eylül 2025'te Konsey gündeminden çıkarılmasının kararlaştırıldığını hatırlattı.

"YIKICI VE HUKUKSUZ BIR ADIM"

İran, E3 ülkelerinin kaldırılmış yaptırımları geri getirme girişiminin, İsrail ve ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik yasa dışı saldırılarının yaşandığı bir dönemde atılan "yıkıcı bir adım" olduğunu kaydetti. Açıklamada, "Bu saldırılar uluslararası hukuku ihlal etmiş, barış ve güvenliği tehlikeye atmış ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nı (NPT) ciddi şekilde zayıflatmıştır. Avrupa ülkeleri ise bu saldırıları kınamak yerine hukuksuzluğa ortak olmuştur" ifadelerine yer verildi.

İran, bu ülkelerin 9 Eylül 2025'te İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasında varılan ve uluslararası toplumca olumlu karşılanan mutabakata dahi önem vermediğini belirtti. Ayrıca, "snapback" (tetik) mekanizması için öne sürdükleri gerekçelerin (İran'ın Ajans'la işbirliği yapmadığı iddiası) asılsız olduğunu ve İran'ın sunduğu mantıklı öneriyi siyasi çıkarları nedeniyle reddettiklerini ifade etti.

"ABD'NIN PEŞINDEN GIDIYORLAR"

Açıklamada, İran'ın her zaman diplomasi ve diyalog yolunu açık tutmaya çalıştığı vurgulanırken, Avrupa ülkelerinin ise bağımsız bir duruş sergilemek yerine ABD'nin tek taraflı politikalarının peşinden gittiği belirtildi. İran, bu girişimin sonuçlarının ABD ve E3 ülkelerine ait olduğunu, bu adımın BMGK'nın itibarını ve diplomasiyi zedelediğini ifade etti.

İran, barışçıl nükleer programında kararlı olduğunu vurgulayarak, uluslararası toplumu bu hukuksuz adımı reddetmeye ve meşruiyet kazandırmamaya çağırdı.

YAPTIRIMLAR VE ANLAŞMA DETAYLARI

BMGK'de yapılan oylamada, yaptırımların kalıcı olarak kaldırılması tasarısı reddedildi. Oylamada Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir destek verirken, İngiltere, Fransa ve ABD'nin de aralarında bulunduğu dokuz ülke karşı oy kullandı.

• Snapback (Tetik) Mekanizması: 2015 nükleer anlaşması kapsamında, İran'ın anlaşmaya uymaması durumunda uluslararası yaptırımların 30 gün içinde yeniden yürürlüğe girmesine olanak tanıyor.

• Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA): 2015 yılında İran ile dünya güçleri (İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya, ABD) arasında imzalanan bu anlaşma, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında İran'ın nükleer programını kısıtlamasını öngörüyordu. Ancak ABD'nin 2018'de anlaşmadan çekilmesi, İran'ın da taahhütlerini kademeli olarak azaltmasına yol açmıştı.