İran Devrim Muhafızları Ordusu Duyurdu: Hürmüz Boğazı Kapatıldı!

İran’ın elit askeri gücü İran Devrim Muhafızları Ordusu, küresel enerji taşımacılığının kalbi sayılan Hürmüz geçişinin ulaşıma kapatıldığını açıkladı. Bölgeden geçmeye çalışacak gemilere müdahale edileceği belirtilirken, kararın petrol piyasalarında sert dalgalanma yaratabileceği ifade ediliyor. İşte detaylar…

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından kritik bir adım atarak Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını ilan etti. Yapılan açıklamada, boğazdan geçiş yapmaya çalışacak gemilerin hedef alınacağı belirtilerek sert bir uyarı yapıldı.

Arap Yarımadası ile İran arasında yer alan ve küresel enerji ticaretinin en stratejik geçiş noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, uluslararası piyasalarda büyük yankı uyandırdı.

“Geçmek İsteyeni Vuracağız” Uyarısı

İran Devlet Televizyonu’na konuşan Devrim Muhafızları Generali İbrahim Cabbar, boğazın fiilen kapatıldığını duyurarak, geçiş yapmak isteyen gemilere ateş açılacağını söyledi. Cabbar, “Geçmek isteyeni vuracağız. Gelmeyin.” ifadeleriyle kararlılık mesajı verdi.

Petrol fiyatlarına ilişkin de değerlendirmede bulunan Cabbar, halihazırda 82 dolar seviyesine yükselen fiyatların daha da artacağını savunarak, varil fiyatının 200 dolara kadar çıkabileceğini öne sürdü.

Günlük 20 Milyon Varillik Enerji Akışı Risk Altında

Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzı açısından hayati bir konumda bulunuyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bu dar geçitten dünya pazarlarına taşınıyor. Bu miktar, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. Dolayısıyla boğazdaki herhangi bir kesinti, enerji piyasalarında zincirleme etki yaratma potansiyeli taşıyor.

Petrol Fiyatlarında 150 Dolar Senaryosu

Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, boğazın tamamen kapanmasının küresel piyasalar üzerinde sert dalgalanmalara yol açabileceğini belirtti. Rizvi’ye göre, tam kapanma durumunda petrolün varil fiyatı 150 dolara kadar yükselebilir.

Bu senaryoda küresel büyümenin yaklaşık yüzde 1,5 oranında baskı altına girebileceği, altın fiyatlarının 6 bin 500 doların üzerine çıkabileceği ve ABD’de enflasyonun yeniden yüzde 4,5 seviyesine yaklaşabileceği değerlendiriliyor.

Petrol Ve Doğal Gazda Sert Dalgalanma Beklentisi

Enerji akışındaki en küçük bir aksamanın bile fiyatları yukarı taşıyabileceği belirtiliyor. Goldman Sachs analizlerine göre, boğazdan geçen enerji sevkiyatının yalnızca yarıya düşmesi halinde petrol fiyatları 110 dolar seviyesine ulaşabilir.

İran kaynaklı sınırlı bir arz daralması fiyatları 90 dolar bandına taşırken, tam kapanma senaryosunda Brent petrolün 130 ila 150 dolar aralığına yükselmesi olası görülüyor. Avrupa’da doğal gaz fiyatlarının ise TTF referansında 74 euro/MWh seviyesine çıkabileceği tahmin ediliyor. ABD’nin sıvılaştırılmış doğalgaza görece daha az bağımlı olması nedeniyle krizden Avrupa’ya kıyasla daha sınırlı etkilenmesi bekleniyor.

Küresel Büyüme Ve Enflasyon Üzerinde Baskı Artabilir

Enerji maliyetlerindeki artışın üretim ve lojistik giderlerini yükselterek maliyet enflasyonunu tetiklemesi öngörülüyor. Enerji yoğun sektörlerde fiyat artışlarının hızlanmasıyla birlikte hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde fiyat istikrarı zarar görebilir.

Boğazın tamamen kapanması halinde küresel gayrisafi yurtiçi hasılada yaklaşık yüzde 0,8 oranında daralma yaşanabileceği tahmin ediliyor. Uzun süreli bir çatışma ortamının ise özellikle gelişmekte olan ekonomiler üzerinde daha ağır sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor. Enerji bağımlılığının bazı ülkelerde yüzde 80 ila 95 seviyelerine ulaşması, gıda enflasyonu ve yaşam maliyeti krizini derinleştirebilir.

Tedarik Zinciri Ve Deniz Taşımacılığı Tehlikede

Jeopolitik gerilim, yalnızca enerji fiyatlarını değil küresel lojistik ağlarını da etkiliyor. Bölgedeki askeri tansiyonun yükselmesi, sigorta primleri ve navlun ücretlerinde artışa yol açıyor. Alternatif güzergâhlar olarak gösterilen Birleşik Arap Emirlikleri’nin Füceyre hattı ya da Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e uzanan boru hatları ise sınırlı kapasiteye sahip. Bu durum, küresel tedarik zincirindeki kırılganlığı daha da artırıyor.

Hangi Ülkeler Daha Fazla Etkilenecek?

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerji ithalatçısı ülkeler üzerinde ciddi ekonomik baskı oluştururken, üretici ülkeler için gelir artışı anlamına geliyor. Ukrayna savaşı nedeniyle ağır mali yük altında bulunan Rusya açısından artan petrol gelirleri bütçeye nefes aldırabilir. Benzer şekilde Körfez ülkeleri de yüksek fiyatlardan uzun vadede avantaj sağlayabilir.

Hürmüz Boğazı’nın kapanması halinde enerji arzı açısından en büyük riskle karşı karşıya kalacak bölgelerin başında Avrupa Birliği ülkeleri ve Çin geliyor. Rusya’ya uygulanan yaptırımlar sonrasında Körfez’e yönelen Avrupa Birliği için bu geçiş noktasının devre dışı kalması ciddi sonuçlar doğurabilir.

Çin’in kısa vadede sıkıntı yaşayabileceği ancak Rusya’dan sağlayacağı ek arzla açığını kapatma ihtimalinin bulunduğu belirtiliyor. ABD ise son yıllarda üretimini artırarak net ihracatçı konuma yükseldi. Bu nedenle Avrupa Birliği için olası bir kriz senaryosunda en önemli alternatif kaynak ABD olacak. Ancak bu durum, Avrupa’nın enerji alanında Washington’a daha fazla bağımlı hale gelmesi anlamına gelebilir.