İran Casusluk Yasasını Sertleştirdi: Artık 'İdam Cezası Gerektiren' Suç Sayılacak

İran’da, başta ABD ve İsrail olmak üzere "düşman devletlere" yardım etmekle suçlanan vatandaşlara yönelik cezaları önemli ölçüde artıran casusluk yasasında yapılan kapsamlı değişimler onaylandı. Yeni yasa, yetkililere çok çeşitli sivil faaliyetleri casusluk olarak nitelendirme konusunda benzeri görülmemiş yetkiler veriyor ve casusluğu varsayılan olarak idam cezası gerektiren bir suç olarak yeniden sınıflandırıyor.

Al Monitor’un haberine göre; aktivistler ve hukuk uzmanları, yapılan değişikliklerin gerçek casusluk faaliyetleri ile siyasi muhalefet arasındaki çizgiyi tehlikeli şekilde bulanıklaştırdığı uyarısında bulunuyor. Bu durum, güvenlik kurumlarına sosyal medyada paylaşım yapmak veya protestolara katılmak gibi eylemleri bile suç sayma konusunda geniş bir takdir yetkisi veriyor.

İranlı yetkililer, İsrail istihbarat ağlarının ülkenin askerî ve güvenlik kurumlarına sızarak savunmayı zayıflattığını ve sabotajlar düzenlediği iddiasında bulunuyor. Yeni yasa, "düşman devlet ve grupları" tanımlama yetkisini Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'ne verirken, İstihbarat Bakanlığı'na İsrail tarafından yönlendirilen "yıkıcı ağları" tespit etme görevini yüklüyor. Buna göre, "düşman devletler" adına gerçekleştirilen her türlü "istihbarat faaliyeti, casusluk veya operasyonel eylem", doğrudan İran İslam Ceza Kanunu'na göre ölüm cezası gerektiren bir suç olarak kabul ediliyor.

YASA KAPSAMINI GENIŞLETTI: SIVIL AKTIVIZM SUÇ SAYILABILECEK

Yeni yasa kapsamında cezalandırılabilir eylemlerin kapsamı, önceden var olan tanımlardan çok daha geniş bir alana yayıldı. Suç sayılan faaliyetler arasında; İsrail, ABD veya belirlenen "düşman gruplar" ile iş birliği içinde istihbarat paylaşımı, sabotaj, düşman ağlarla bağlantılı insansız hava araçları veya geleneksel olmayan silahların üretimi/kullanımı yer alıyor.

Ayrıca yasa; ulusal güvenliğe zararlı siber operasyonlar, casus olduğu iddia edilen kişilere lojistik veya barınma yardımı sağlamak, savaş sırasında izinsiz protestolara katılmak, yabancı medyaya video görüntüleri iletmek ve hatta Starlink gibi lisanssız iletişim araçlarını kullanmak veya dağıtmak gibi eylemleri de cezalandırılabilir eylemler kapsamına dahil ediyor.

Hukuk uzmanları ve insan hakları örgütleri ise, İsrail-İran savaşı sonrasında Tahran'da artan bu baskıdan duydukları endişeyi dile getiriyor. Geçtiğimiz Haziran ayında 57 hukukçu, tasarıyı ülkenin hukuk ve yargı sistemi için "büyük bir felaket" olarak nitelendirmiş ve anayasanın birçok maddesini ihlal ettiğini savunmuştu. Eleştirenler, casusluğun mevcut yasalar altında zaten ağır cezalarla cezalandırıldığını vurgulayarak, bu aceleci düzenlemenin muhalif sesleri sindirmeyi amaçladığını öne sürüyor.