İPA: 'Emeklinin gelirde payı düşüyor'

İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından yapılan araştırmaya göre, Türkiye’de 2009 ile 2024 yılları arasında emekli sayısı yüzde 85,3 oranında artarken, emekli aylığının tüm gelir içindeki payı yüzde 2,7 azalarak yüzde 18,3’ten yüzde 15,6’ya geriledi.

Araştırma, İstanbul'daki gelir dağılımındaki bozulmanın, Türkiye genelindeki bozulmadan daha fazla olduğunu ortaya koydu. Hanehalkı kullanılabilir gelirine göre yapılan hesaplamada, Türkiye’nin Gini Katsayısı 2014 yılında 0,379 iken, 2024 yılında bu oran 0,418’e çıktı. İstanbul’daki Gini Katsayısı ise 2014 yılında 0,357 iken, 2024'te 0,428’e yükseldi. Gini Katsayısı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımındaki eşitliği, bire yaklaştıkça ise bozulmayı gösteriyor.

Son 10 yılda, İstanbul’daki en yoksul yüzde 20'lik grubun geliri, 10,8 kat artarken, en yüksek gelir grubunun geliri 14,5 katına çıktı. Benzer şekilde, Türkiye genelinde en yoksul yüzde 20'lik grubun geliri 10,7 kat, en yüksek gelir grubunun geliri ise 12,6 kat arttı.

İstanbul’da, en yüksek gelire sahip yüzde 10’luk kesimin gelirinin, en yoksul yüzde 10’luk kesimin gelirine oranı son 10 yılda 9 kattan 14 kata yükseldi. P90/P10 oranı, İstanbul’da 2014 yılında 9,25 iken, 2024 yılında 13,91’e çıktı.

İstanbul’daki yoksul sayısı 2 milyon 756 bin kişi olarak belirlendi. TÜİK'in 2024 yılı "Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri" bültenine göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60’ı dikkate alındığında belirlenen yoksulluk sınırının altında yaşayanlar arasında konut masraflarının yük getirdiğini belirtenlerin oranı, 2021-2024 yılları arasında yüzde 88,9’dan yüzde 93,8’e yükseldi. Bu dönemde, tüketici fiyat endeksinin konut kalemindeki artış yüzde 423,7 oldu.

Ayrıca, 2021 yılında Türkiye'de 100 yaşlıdan 17’si yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındayken, 2024 yılında bu oran 100 yaşlıdan 23’e çıktı. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranı, 65 yaş üstü nüfus için artarken, diğer yaş gruplarında azalma gözlemlendi.