İklim Kanunu Teklifi TBMM'de Onaylandı

TBMM Genel Kurulu, İklim Kanun Teklifi'ni kabul ederek yasalaştırdı. Bu önemli Kanun, yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelesini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda yapılan görüşmelerin ardından, İklim Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı. Bu yeni Kanun, yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadeleyi amaçlıyor.

KANUNUN KAPSAMI VE ESASLARI

İklim Kanunu, iklim değişikliğiyle mücadelede esas olan sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerini kapsıyor. Kanun; planlama, uygulama araçları, gelirler, izin ve denetim mekanizmalarının yanı sıra bunlara ilişkin yasal ve kurumsal çerçevenin usul ve esaslarını belirliyor.

İklim değişikliğiyle mücadelede Türkiye, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler ilkesini dikkate alarak, eşitlik, iklim adaleti, ihtiyatlılık, katılım, entegrasyon, sürdürülebilirlik, şeffaflık, adil geçiş ve ilerleme yaklaşımlarını esas alacak. Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, bu Kanun doğrultusunda kamu yararı gözetilerek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere süresinde uymakla ve bunları uygulamakla yükümlü olacak.

SERA GAZI EMISYONLARININ AZALTIMI VE UYUM FAALIYETLERI

Ulusal Katkı Beyanı'nda, net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda ülkenin kalkınma öncelikleri ve özel koşulları göz önünde bulundurulacak ve bu çerçevede önlemler alınacak. Sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerine ilişkin ilerlemeler yıllık bazda Başkanlıkça izlenecek.

Kanun kapsamında gerekli görülen tedbirlerin alınması amacıyla Başkanlık, görev alanı dahilinde; kurumlararası koordinasyonu sağlayacak, faaliyetleri ve standartları belirleyecek, gelişmeleri izleyecek ve karbon fiyatlandırmasına ilişkin piyasaya dayalı mekanizmaları düzenlemekle yetkili olacak.

Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, kendi yetki ve sorumlulukları çerçevesinde plan ve projeler yapacak, uygulayacak, destekleyecek ve iş birliği yapacak. Sera gazı emisyonları, Ulusal Katkı Beyanı, net sıfır emisyon hedefi ve Başkanlık tarafından yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları doğrultusunda azaltılacak.

İKLIM DEĞIŞIKLIĞI STRATEJI VE EYLEM PLANLARI

İlgili kurum ve kuruluşlarca iklim değişikliği ile ilişkili mevcut veya olası kayıp ve zararları önlemeye, riskleri en aza indirmeye veya fırsatlardan yararlanmaya yönelik uyum faaliyetleri gerçekleştirilecek. Kurum ve kuruluşlarca hazırlanan plan, program, strateji, eylem planı ve sair politika belgelerinde; yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi kapsamında iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik Başkanlık tarafından yayımlanan strateji ve eylem planları ile bu Kanunda belirlenen esaslar dikkate alınacak.

İklim değişikliği strateji ve eylem planları; sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla Başkanlık koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşların iş birliği ile dönemsel olarak ulusal ölçekte hazırlanacak, uygulanacak, izlenecek, değerlendirilecek ve gerektiğinde güncellenecek.

İKLIM FINANSMANI VE YENI KURUL: KARBON PIYASASI KURULU

Kanun kapsamında iklim değişikliği ile mücadele amacıyla yapılacak faaliyetler ve yatırımlar için; iklim finansmanı ve iklim değişikliğiyle mücadele teşviki kaynaklarının geliştirilmesi, kullanılması, sigorta araçlarının geliştirilmesi, yeşil ve sürdürülebilir sermaye piyasası araçlarının, banka finansmanının ve diğer finansman araçlarının teşvik edilmesi esas olacak.

Kanun kapsamında ayrıca, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak ve ulusal tahsisat planlaması hazırlanacak. ETS kapsamında doğrudan sera gazı emisyonlarına neden olan faaliyetleri yürüten işletmelerin, bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi için Başkanlıktan sera gazı emisyon izni alması zorunlu olacak.

Önemli bir adım olarak, Karbon Piyasası Kurulu kurulacak. Bu kurul, Bakan başkanlığında; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Hazine ve Maliye, Sanayi ve Teknoloji, Ticaret, Tarım ve Orman, Ulaştırma ve Altyapı bakanlıklarını temsilen bakan yardımcıları, Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı ve İklim Değişikliği Başkanından oluşacak.

Türkiye'nin yeşil dönüşümünü ve iklim değişikliği ile mücadelesini desteklemek amacıyla; sera gazı emisyonlarının azaltımı veya iklim değişikliğine uyum potansiyeli yüksek olan iklim dostu yatırımlar ile yeşil büyümenin gerektirdiği araştırma, geliştirme ve sektörel teknolojik dönüşüm ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayan faaliyetlerin desteklenmesi esas olacak. Karbon Piyasası Kurulu kararları doğrultusunda, ETS kapsamındaki sektörler başta olmak üzere bu Kanunda yer alan uygulamalara yönelik stratejik öncelikli sektörlerde faaliyet gösteren tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarının yeşil dönüşüm, iklim değişikliği ile mücadele ve adil geçiş desteklerini kullanması veya kullanımının teşvik edilmesi için uygun mekanizmalar oluşturulacak.

İDARI PARA CEZALARI VE DENETIM YETKISI

Kanun, sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin yasaklara veya sınırlamalara aykırı hareket edenlere ciddi idari para cezaları öngörüyor:

Doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu süresi içerisinde sunmayanlara, 500 bin Türk lirasından 5 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilecek. ETS kapsamında olan işletmelere cezalar iki kat olarak uygulanacak.
Ozon tabakasını incelten maddeleri kullanan, ithal eden, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2 milyon 500 bin Türk lirası, ozon tabakasını incelten maddeleri içeren ürünlere veya ekipmana bakım, onarım ve servis amaçlı hizmet veren gerçek ve tüzel kişilere 250 bin Türk lirası, ozon tabakasını incelten maddeleri içeren ürünlerin veya ekipmanın etiketlenmesi hükümlerine uymayanlara 120 bin Türk Lirası idari para cezası verilecek.
Florlu sera gazlarına ilişkin usul ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak bunları kullanan, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2 milyon 500 bin Türk lirası idari para cezası verilecek ve 3 aydan 6 aya kadar Hidroflorokarbon Kontrol Belgesi verilmeyecek. Hidroflorokarbonları kotasız ve kotayı aşan miktarlarda ithal edenlere bir milyon Türk lirası idari para cezası verilecek ve takip eden yıl kotayı aşan miktar oranında kotasında kesintiye gidilecek.

Kanunda yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak idari yaptırıma bağlanan fiillere ilişkin denetleme yetkisi Başkanlığa ait olacak. Yerinde inceleme ve denetim gereken durumlarda, denetleme, Başkanlığın ilgili birimleri ile iş birliği içerisinde Bakanlık taşra teşkilatı tarafından yerine getirilecek.