İHD Raporu Açıklandı: 2025'te 35 Gazeteci Hayatını Kaybetti

İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi, basına yönelik hak ihlallerini belgelemek amacıyla kurduğu Basına Yönelik Hak İhlalleri İzleme Komisyonu'nun ilk kapsamlı raporunu yayımladı. Komisyon, özellikle son dönemde gazetecilere yönelik şiddetin ve ölümlerin artması üzerine hızla oluşturuldu. Raporda, Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) verilerine göre, 2025 yılı içerisinde 35 gazetecinin öldürüldüğü belirtildi.

ÖLDÜRÜLEN GAZETECILER ANILDI, KOMISYON TUTUKLAMALARLA KURULDU

İHD, gazetecilerin yaşam hakkı ihlallerinin kamuoyunun dikkatini çektiğini vurgulayarak, 19 Aralık 2024'te Suriye'de öldürülen Nazım Daştan ve Cihan Bilgin ile 27 Ocak 2025'te öldürülen Aziz Köylüoğlu'nu andı.

Basın özgürlüğüne yönelik ihlallerin yalnızca ölümlerle sınırlı kalmadığına dikkat çekilen açıklamada, 22 Aralık 2024'te meslektaşlarının ölümünü protesto eden 7 gazetecinin tutuklandığı belirtildi. Ardından İstanbul, Van ve Mersin'de gözaltına alınan 6 gazetecinin 20 Ocak 2025'te tutuklanmasıyla birlikte, hak ihlallerini sistematik olarak izlemek üzere İHD Komisyonu resmen kuruldu.

Raporda, 24 Temmuz'un Türkiye'de "Sansüre Direniş" günü olarak kabul edildiği hatırlatılarak, Anayasa'nın 28. maddesinde yer alan "Basın hürdür, sansür edilemez" hükmünün hayata geçirilmesinin önemi vurgulandı.

AYM KARARI VE YAŞAM HAKKI VURGUSU

Raporda, Anayasa Mahkemesi'nin 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesine ilişkin kararına da değinildi. AYM'nin, "İnternet ortamında yayımlanan ve insanların erişmek istediği belirli bilgilere erişimin 'kategorik olarak kısıtlanmasını' ya da yayımlanmak istenen bilgi ve belgelerin 'kategorik olarak engellenmesini' sansür olarak nitelendirdiği" ifade edildi.

İHD, gazetecilerin sadece ifade özgürlüğü değil, yaşam hakkı açısından da tehdit altında olduğunu, özellikle çatışmalı bölgelerde görev yapan gazetecilerin ciddi risklerle karşı karşıya kaldığını belirtti. CPJ verilerine göre, 2025'teki 35 gazeteci ölümünün büyük oranda Filistin, Ukrayna, Sudan ve Honduras gibi çatışma bölgelerinde gerçekleştiği, ayrıca İran, Hindistan ve Suudi Arabistan gibi ülkelerde de gazetecilerin hedef alındığı kaydedildi.

Son olarak İHD, basın ve ifade özgürlüğünün yalnızca gazetecilerin değil, toplumun da bilgi alma hakkı açısından hayati olduğunu vurguladı. Kamu otoritelerinin bu özgürlüklere müdahalesinin hem hukuka hem de insan hakları değerlerine aykırı olduğu açıklandı. Dernek, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (3. madde), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (2. madde) ve Anayasa'nın 17. maddesi gibi uluslararası ve ulusal düzenlemelerin yaşam hakkını güvence altına aldığını hatırlattı.