Heybeliada Ruhban Okulu, Trump için neden önemli?

Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerde son dönemin en dikkat çekici başlıklarından biri Heybeliada Ruhban Okulu oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump’ın Beyaz Saray’daki görüşmesinde okulun yeniden açılması ve azınlık hakları öncelikli gündem maddeleri arasında yer aldı. Fener Rum Patriği Bartholomeos’un Washington temasları da konunun Amerikan tarafında önemini artırıyor.

HEYBELİADA RUHBAN OKULU NEDİR?

1844 yılında Fener Rum Patrikhanesi bünyesinde açılan Heybeliada Ruhban Okulu, Ortodoks din adamı yetiştirmeyi amaçlıyordu. Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde kiliselerin din adamı ihtiyacını karşılayan okul, 1971’de kapatıldı. Kapatıldığında dört yıl lise ve üç yıl teoloji eğitimi veriliyordu.

NEDEN ÖNEMLİ?

Ruhban Okulu, ABD açısından Türkiye’nin dini özgürlükler ve azınlık hakları konusundaki adımlarının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Washington, okulun açılmasını hem Fener Rum Patrikhanesi’nin geleceği hem de azınlık haklarının korunması açısından kritik bir test olarak görüyor. Türkiye’nin bu adımı, özellikle dini özgürlükler konusunda vereceği mesaj açısından diplomatik açıdan büyük önem taşıyor.

YENİDEN AÇILMA ÇALIŞMALARI

Mayıs ayında Patrik Bartholomeos, okulun 2026 Eylül’ünde yeniden öğrenci kabul edebileceğini ifade etti. Patrik, Erdoğan’ın onayının ardından Milli Eğitim Bakanlığı ile görüşmelerin sürdüğünü ve açılış çalışmalarının devam ettiğini belirtti.

HUKUKİ STATÜ TARTIŞMASI

Okulun hangi statüyle açılacağı tartışma konusu olmaya devam ediyor. Avukat Kezban Hatemi, Heybeliada Ruhban Okulu’nun 1844’te azınlık meslek okulu olarak açıldığını ve 1971’de kapatılmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu vurguladı. Görüşmelerde seçenekler arasında eski statüsüyle açılması, teoloji meslek yüksekokulu veya üniversite yapılanması yer alıyor.

AÇILMASINA YÖNELİK ELEŞTİRİLER

Okulun açılması, Türkiye’de uzun yıllardır tartışma konusu. Bazı çevreler açılış çabalarını ABD ve Avrupa Birliği dayatması olarak görüyor. Zafer Partisi lideri Ümit Özdağ ve Türk Denizcilik ve Global Stratejiler Merkezi Başkanı Cihat Yaycı gibi isimler, okulun özerk statü kazanma çabalarını eleştiriyor. Eski AKP milletvekili Mehmet Metiner ise, Lozan’da güvence altına alınan Müslüman Türk azınlık hakları sağlanmadan okulun açılmaması gerektiğini savunuyor.