Yapay Zeka Korku Yarattı! Laboratuvarda Çoğalabilen Yeni Virüsler Yarattı!

ABD'de yürütülen bir araştırmada bilim insanları, yapay zeka teknolojisinden yararlanarak tamamen işlevsel ve laboratuvar ortamında çoğalabilen yeni virüsler geliştirdiklerini duyurdu. Çalışmada, bir organizmaya ait genom haritasının ilk kez yapay zeka yardımıyla sıfırdan tasarlandığı belirtilirken, üretilen 16 yeni virüsün yalnızca bakterileri enfekte etmek üzere geliştirildiği ve insan sağlığına yönelik herhangi bir tehdit oluşturmadığı vurgulandı.

Araştırmacılar, elde edilen bulguların hastalıkların tedavisinde yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek önemli bir bilimsel dönüm noktası olduğunu değerlendirdi.

YAPAY ZEKA GENOM TASARLADI

Bilim insanları, yapay zekanın daha önce yeni antibiyotiklerin geliştirilmesinde kullanıldığını, ancak sıfırdan işlevsel bir virüs tasarlamanın çok daha karmaşık bir süreç olduğunu belirtti.

Stanford Üniversitesi'nden Yardımcı Doçent Brian Hie, BBC'ye yaptığı açıklamada üretken yapay zekanın ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak amacıyla kullanıldığını söyledi.

ChatGPT benzeri çalışma prensibine sahip Evo1 ve Evo2 isimli yapay zeka modelleri; virüsler, bakteriler, bitkiler ve insanlardan elde edilen genetik verilerle eğitildi. Daha sonra bu modeller, yalnızca belirli bakteri türlerini hedef alan bakteriyofaj olarak adlandırılan virüsleri oluşturacak şekilde optimize edildi.

16 VİRÜS LABORATUVARDA BAŞARILI OLDU

Stanford Üniversitesi araştırmacıları, yapay zekanın hazırladığı tasarımlar arasından en umut verici 302 örneği seçerek laboratuvar ortamında sentezledi.

Yapılan deneylerde geliştirilen 16 virüsün koli basili bakterilerini etkili şekilde yok ettiği belirlendi. Araştırmada görev alan doktora öğrencisi Samuel King ile Brian Hie, kültür kaplarındaki bakteri tabakasının temizlendiği anın kendileri için büyük heyecan yarattığını aktardı.

Araştırmacılar, geliştirilen bakteriyofajların antibiyotik direnci geliştiren enfeksiyonların tedavisinde yeni yöntemlerin önünü açabileceğini ve insan sağlığı açısından önemli faydalar sağlayabileceğini ifade etti.

GÜVENLİK TARTIŞMALARINI DA BERABERİNDE GETİRDİ

Sentetik biyoloji alanındaki bu gelişme, yapay zekanın doğada bulunmayan biyolojik yapıları tasarlayabilme kapasitesini ortaya koyarken biyogüvenlik tartışmalarını da gündeme taşıdı.

Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezi'nden Dr. Thomas Inglesby ile Dr. Moritz Hanke, Science dergisinde yayımlanan değerlendirmelerinde bu teknolojinin biyogüvenlik ve biyolojik emniyet açısından yeni soruları beraberinde getirdiğini belirtti.

Araştırmacılar ise güvenlik risklerini en aza indirmek amacıyla karmaşık organizmaları enfekte edebilen virüsleri eğitim veri tabanından çıkardıklarını, yalnızca fajlar üzerinde ve tamamen güvenli laboratuvar koşullarında çalıştıklarını açıkladı.

UZMANLAR TEMKİNLİ YAKLAŞIYOR

Bilim insanları, virüslerin bilimsel açıdan canlı kabul edilmemesi nedeniyle yapay zekanın canlı organizmalar üretebilmesi için daha ileri teknik gelişmelere ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.

Bir fajın yaklaşık 5 bin 400 baz çiftinden oluşan genetik yapıya sahip olduğu belirtilirken, en küçük canlı hücre genomunun yaklaşık 500 bin, insan genomunun ise yaklaşık üç milyar baz çifti içerdiği aktarıldı.

Çalışmayı değerlendiren Pompeu Fabra Üniversitesi'nden Prof. Marc Güell ile Manchester Biyoteknoloji Enstitüsü'nden Prof. Patrick Cai, bu gelişmenin biyolojinin bilgisayar ortamında tasarlanması açısından tarihi bir eşik olduğunu belirtti. Uzmanlar, teknolojinin gelecekte genetik bozuklukların tedavisi ile enzim ve antikor geliştirilmesi gibi alanlarda önemli imkanlar sunabileceğini ifade etti.