Türkiye’de slim sigaralar için yeni dönem: Sigara yasakları tarihi gündemde!

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan ve ekim ayında TBMM’ye sunulması planlanan yeni tütünle mücadele kanun teklifi taslağı, sigara kullanım oranlarının düşürülmesi ve tütün ürünlerine erişimin sınırlandırılmasına yönelik önemli düzenlemeler içeriyor. Taslakta ince sigaraların tamamen piyasadan kaldırılması, tek tip standart paket uygulamasına geçilmesi ve belirli bir doğum tarihinden itibaren tütün ürünlerine ömür boyu erişim yasağı getirilmesi öngörülüyor.

Taslağı değerlendiren Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, kadınlarda sigara kullanım oranının son 15 yılda %40-50, 15-24 yaş grubundaki kadınlarda ise %90’ın üzerinde arttığına dikkat çekti. Ergüder, slim sigaraların kaldırılmasının kadınları ve gençleri korumaya yönelik önemli bir adım olacağını ifade etti.

SLİM SİGARALAR RAFLARDAN KALKACAK

Yeni düzenlemeyle piyasada bulunan ince sigara çeşitlerinin tamamen toplatılması ve tüm sigaraların tek tip standart paketlerle satılması planlanıyor. Prof. Dr. Toker Ergüder, özellikle 2012’den sonra sigara firmalarının kadınlara yönelik pazarlama çalışmalarını artırdığını ve ince sigaraların piyasaya sürüldüğünü belirtti.

Ergüder, "Standart paket düzenlemesi geliyor. Burada şöyle bir durum var. Özellikle 2012'den sonra sigara firmaları kadınlara saldırmaya başladı. Bizim ince sigara dediğimiz sigaraları piyasaya sürdüler. Standart paket uygulaması yürürlüğe girerse artık tüm sigaralar standart satılacak. İnce sigaralar, 'slim' sigaralar ortadan kalkacak. Bu da kadınları korumaya yönelik." değerlendirmesinde bulundu.

2015 SONRASI DOĞANLARA ÖMÜR BOYU TÜTÜN YASAĞI

Taslakta öne çıkan düzenlemelerden biri yaşa bağlı kademeli yasak modeli oldu. Buna göre 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satışı, kullanımı ve içimi ömür boyu yasaklanacak.

Prof. Dr. Ergüder, "Çocukları ve özellikle kız çocuklarımızı korumak için 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara, hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi, satışı yasaklanıyor. İngiltere'de geçti. Pek çok ülkede geçiyor." dedi.

Çocukların ve gençlerin sigaraya erişiminin önüne geçilmesi amacıyla satış noktalarında kimlik doğrulama sisteminin de zorunlu hale getirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda kredi kartı ve kimlik doğrulama sistemleriyle 18 yaş altındaki kişilerin tütün ürünlerine ulaşmasının engellenmesi hedefleniyor.

Ergüder, bu düzenlemeye ilişkin, "Kredi kartı ile 18 yaşından küçüklerin bu ürünleri satın almaları kesinlikle imkansız hale gelecek." dedi.

2040'TAN SONRA TÜTÜN ÜRÜNLERİNE TAMAMEN SON VERİLMESİ PLANLANIYOR

Taslakta yer alan bir diğer önemli düzenleme ise 2040 yılı sonrasına ilişkin. Buna göre Türkiye’de 2040 yılından sonra tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen sonlandırılması hedefleniyor.

Ergüder, "2040 yılından sonra Türkiye'de tütün ürünlerinin üretimi ve satışı kökten yasaklanıyor. Biz tekrar umarım sigaranın hiç olmadığı bir ülke haline geleceğiz. Bununla ilgili pek çok ülke bizden daha erken tarihleri açıkladı. İrlanda, İngiltere, Finlandiya, Avustralya, onlar bizden daha erken." bilgisini paylaştı.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi olan Ergüder, Türkiye’de tütün kullanımının yeniden artış eğilimine girdiğini belirtti. Türkiye’de 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan sigara satışlarının 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını bildirdi.

Dünya genelinde 1,2 milyar kişinin sigara kullandığına dikkat çeken Ergüder, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütünün Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesinin ardından birçok ülkede tütün kullanım oranlarının düştüğünü aktardı.

Türkiye’nin de tütünle mücadelede önemli adımlar attığını ifade eden Ergüder, Türkiye’nin 2003’te Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzaladığını, 2008’de ise kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemenin hayata geçirildiğini hatırlattı.

LOKANTA, PARK VE BAHÇELERDE YENİ DÖNEM

Yeni taslakta yalnızca kapalı alanlara değil, açık alanlardaki tütün kullanımına ilişkin de düzenlemeler bulunuyor. Lokanta ve restoranların hem açık hem de kapalı alanlarında sigara içilmesinin tamamen yasaklanması planlanıyor.

Parklarda, bahçelerde ve kamu binalarının bahçelerinde ise dışarıdan görünmeyecek şekilde özel sigara içme alanlarının oluşturulması öngörülüyor. Sigara içmek isteyenlerin yalnızca bu alanlarda tütün ürünü kullanabilmesine imkan tanınması planlanıyor.

Prof. Dr. Ergüder, düzenlemeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Kapalı alanlarla ilgili çok önemli düzenlemeler geliyor. Lokantaların hem açık hem kapalı alanlarında sigara içmek kökten yasaklanıyor. Parklarda, bahçelerde, kamu binalarının bahçelerinde bununla ilgili dışarıdan görünmeyecek şekilde sigara içme alanları oluşturulacak. Sigara içmek isteyenler, orada sigara içebilecek. Bence en önemlisi burada, çocuk ve gençler artık kimsenin sigara içtiğini görmeyecek."

Taslakta ayrıca sigara paketlerine "sağlık vergisi" getirilmesi de planlanıyor. Prof. Dr. Ergüder, bu vergiden elde edilecek gelirin daha çok koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılacağını belirtti.

TÜTÜN DÜZENLEMESİNE TOPLUMSAL DESTEK YÜZDE 90'IN ÜZERİNDE

Prof. Dr. Ergüder, 1996 ve 2008 yıllarında çıkarılan tütün kontrol düzenlemelerinin Türkiye’de sigara kullanımının azaltılmasına katkı sağladığını ifade etti. Yeni düzenlemelerin toplumdaki karşılığının belirlenmesi amacıyla saha araştırmaları da gerçekleştirildi.

Yeşilay’ın yaklaşık 7 bin kişiyle yaptığı saha araştırmasına değinen Ergüder, yeni kanun hazırlığına toplumdaki desteğin yüzde 90’ın üzerinde olduğunu belirtti. Sigara kullananlar arasında da düzenlemeye destek verenlerin oranının yaklaşık yüzde 60 seviyesinde bulunduğunu aktardı.

Ergüder ayrıca Türkiye’de tütün kullanımına bağlı ciddi bir sağlık yükü bulunduğunu belirterek, her yıl 35 bine yakın kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımı nedeniyle akciğer kanserinden hayatını kaybettiğini söyledi. Sağlık Bakanlığının özellikle gençlerin ve çocukların korunmasına yönelik koruyucu sağlık hizmetlerine daha fazla ağırlık vermek istediğini kaydetti.

Sağlık Bakanlığının yaklaşık 1 yıldır üzerinde çalıştığı yeni kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması bekleniyor. Düzenlemelerin hayata geçmesi halinde slim sigaralardan açık alanlardaki sigara kullanımına, yaşa bağlı tütün yasağından standart paket uygulamasına kadar çok sayıda alanda yeni kurallar uygulanacak.