‘Kumarhaneler Kralı’ Sudi Özkan hayatını kaybetti: Geride dev bir iş imparatorluğu bıraktı

Türkiye'nin kumarhanelerin açık olduğu dönemine damga vuran iş insanlarından Sudi Özkan, 87 yaşında hayatını kaybetti. Bir süredir İstanbul'da tedavi gördüğü belirtilen Özkan'ın ölümü, 1980'lerden itibaren büyüttüğü ve Türkiye sınırlarını aşan iş hayatını yeniden gündeme taşıdı.

1939'da Adana'da dünyaya gelen Özkan, ticaret hayatına emlakçılık ve otomobil alım satımıyla başladı. Daha sonra inşaat ve turizme yönelen Özkan'ın asıl yükselişi ise 1980'li yıllarda casino sektörüne girmesiyle başladı.

CASİNO İMPARATORLUĞU 1985'TE BAŞLADI

Özkan, 1985 yılında İstanbul'da ilk kumarhanesini açtı. Türkiye'de turizm yatırımlarının hız kazandığı ve otellerdeki talih oyunları salonlarının yaygınlaştığı dönemde kısa sürede sektörün en önemli işletmecilerinden biri haline geldi.

1990'lı yıllara gelindiğinde casino sektörü büyük bir ekonomik hacme ulaşırken, işletmelerin önemli bir bölümü birkaç büyük grubun kontrolünde bulunuyordu. 1998 başındaki verilere göre Türkiye'de 78 oyun salonu faaliyet gösteriyordu ve sektörün yaklaşık yüzde 70'i beş büyük işletmecinin elinde toplanmıştı.

Özkan'ın ağı ise bu dönemde oldukça genişledi. Türkiye'de casinoların kapatıldığı 1998 yılına gelindiğinde 19 kumarhaneyi işletiyordu. İstanbul Hilton, Divan, İstanbul Princess, Suadiye Princess ve Ortaköy Princess gibi tesislerin yanı sıra İzmir Hilton, Ankara Hilton, Antalya Talya, Marmaris Altınyunus, Bodrum Karia Princess ve Kuşadası Korumar gibi otellerde de Özkan'ın işlettiği casinolar bulunuyordu.

Sektördeki bu büyüklüğü nedeniyle Özkan, kamuoyunda “Kumarhaneler Kralı” olarak anılmaya başladı.

SUSURLUK DÖNEMİNDE ADI GÜNDEME GELDİ

Özkan'ın adı, 1990'lı yılların en önemli siyasi ve adli tartışmalarından biri olan Susurluk sürecinde de gündeme geldi.

3 Kasım 1996'da yaşanan Susurluk kazasında hayatını kaybeden Abdullah Çatlı ve Emniyet Müdürü Hüseyin Kocadağ ile kazadan sağ kurtulan DYP Milletvekili Sedat Bucak'ın olaydan önce Özkan'a ait İzmir Princess Otel'de kaldıkları dönemin basınında yer aldı.

Casino sektörünün kendisi de o yıllarda vergi, denetim ve kara para tartışmalarıyla karşı karşıyaydı. 1998'de yayımlanan haberlerde sektörün yüksek cirosuna ve az sayıdaki büyük işletmecinin hakimiyetine dikkat çekiliyordu.

1998'DE YURT DIŞINA YÖNELDİ

Türkiye'deki kumarhanelerin 1998'de kapatılması, Özkan'ın iş modelinde de önemli bir değişikliğe yol açtı. Faaliyetlerinin merkezini yurt dışına taşıyan Özkan, ABD ve Saint Martin'in ardından Belarus, Balkanlar, Kafkasya, Karayipler ve Latin Amerika'ya uzanan yatırımlar gerçekleştirdi.

Bir dönem Belarus'un başkenti Minsk'te de yaşayan Özkan, Princess markasını farklı ülkelerde büyüttü. Bulgaristan, Romanya, Belarus, Gürcistan, Kuzey Makedonya, Arnavutluk ve Belize'nin yanı sıra Karayip ülkelerinde otel ve casino yatırımları yaptı.

Bulgaristan'ın Svilengrad kentindeki casino da grubun dikkat çeken yatırımları arasında yer aldı. Türkiye sınırına yaklaşık 15 kilometre uzaklıktaki tesis, Türk müşterilere de ulaşan önemli yatırımlardan biri oldu.

2013 yılında açıklanan verilere göre Özkan'ın şirketlerinde yaklaşık 12 bin kişi çalışıyor, grubun 19 ülkede 20 oteli ve 40'a yakın casinosu bulunuyordu. Grup bu dönemde turizmin yanı sıra inşaat, proje geliştirme, alışveriş merkezi ve enerji alanlarında da faaliyet gösteriyordu.

VERGİ TARTIŞMALARI DA YAŞANDI

Özkan'ın Türkiye'den ayrıldığı dönemde vergi dosyaları da gündeme geldi. 1998 yılında hakkında Vergi Usul Kanunu'na muhalefet iddiasıyla dava açıldı. Özkan ise suçlamaları kabul etmeyerek inceleme raporlarının gerçeği yansıtmadığını savundu.

2003 yılında Vergi Barışı düzenlemesinden yararlanan Özkan'ın kesinleşmiş 182 trilyon liralık vergi borcunun yapılandırmayla yaklaşık 32 trilyon liraya indirildiği, şirketlerinin de ilk taksit ödemelerini gerçekleştirdiği dönemin haberlerine yansıdı.

Özkan daha sonraki açıklamalarında ise 1998 sonrasında kendisinden gerçek dışı vergi talep edildiğini savundu. Yurt dışına çıkışının işlerini sürdürebilmek amacı taşıdığını belirten Özkan, vergi ihtilafları kapsamında yaklaşık 25-30 milyon dolar ödeme yaptıklarını ifade etti.

Bu açıklamalar Özkan'ın kendi anlatımına dayanıyordu.

PRINCESS MARKASI DÜNYAYA YAYILDI

Türkiye'deki casino döneminin sona ermesinin ardından başlayan ikinci dönemde Princess markası uluslararası ölçekte büyüdü. Özkan'ın şirketleri farklı ülkelerde otel, casino ve eğlence yatırımlarını genişletti.

Şirketin güncel kendi verilerine göre Princess International bugün 16 ülkede 16 otel ve 28 casino ile faaliyet gösteriyor. Grubun 25'in üzerinde eğlence tesisi, 100'den fazla şirketi ve 60'tan fazla gayrimenkulü bulunuyor. Çalışan sayısının ise 15 bini aştığı belirtiliyor.

TÜRKİYE'DEKİ VARLIKLARINI DA KORUDU

Yurt dışına taşınmasına rağmen Özkan'ın Türkiye'deki yatırımları tamamen sona ermedi. 2013 yılında verdiği bir röportajda Türkiye'de dört otelinin bulunduğunu söyleyen Özkan, Kuruçeşme'de yaklaşık 5 dönümlük ve Baltalimanı'nda 35 bin 500 metrekarelik arazilerinin olduğunu açıklamıştı.

Özkan'ın adı kira gelirleri nedeniyle hazırlanan vergi listelerinde de yer aldı. 2003 yılı kira gelirleri listesinde yaklaşık 992,6 milyar liralık gelir beyan ettiği, bu gelir üzerinden yaklaşık 435,6 milyar lira vergi tahakkuk ettirildiği ve en yüksek kira geliri bildiren ilk 10 kişi arasında bulunduğu belirtilmişti.

SERVETİNE İLİŞKİN KESİN RAKAM YOK

Sudi Özkan'ın toplam servetine ilişkin kamuoyuna açıklanmış kesin bir rakam bulunmuyor. Geçmiş yıllarda servetinin 3 milyar doların üzerinde olduğu tahmin edilirken, bazı güncel kaynaklarda yaklaşık 4 milyar dolarlık rakamlar dile getiriliyor.

Buna karşılık grubun faaliyet büyüklüğüne ilişkin daha somut veriler bulunuyor. Princess International'ın açıkladığı mevcut rakamlar 16 ülke, 16 otel, 28 casino, 100'ün üzerinde şirket, 60'tan fazla gayrimenkul ve 15 bini aşkın çalışanı kapsayan bir yapı ortaya koyuyor.

ALTI ÇOCUĞU BULUNUYOR

İki evlilik yapan Özkan'ın toplam altı çocuğu olduğu belirtiliyor. İlk evliliğini Sitare Özkan Bilginer ile yapan Özkan'ın bu evlilikten Anibal Enis Özkan ve Venüs Neslihan Özkan Colamarino adlı iki çocuğu dünyaya geldi.

Belaruslu Katsiaryna Schulkevitch ile yaptığı ikinci evliliğinden ise King, Royal, Sudihan ve Princess isimleriyle anılan dört çocuğu bulunuyor.

Özkan'ın ölümünün ardından şirketlerinin ve gayrimenkullerinin geleceği de merak konusu oldu. Ancak grubun toplam piyasa değeri ve mirasın nasıl paylaşılacağına ilişkin kamuoyuna açıklanmış kesin bir bilgi bulunmuyor.

MEHMET EYMÜR İLE YOLLARI KESİŞTİ

Sudi Özkan'ın adı eski MİT Kontrterör Dairesi Başkanı Mehmet Eymür ile olan ilişkisi nedeniyle de gündeme geldi.

İddiaya göre Eymür, Ömer Lütfü Topal'ın 1996 yılında öldürülmesinin ardından Özkan'ı arayarak kendisinin de hedef olabileceği konusunda uyardı ve yurt dışına çıkmasını söyledi.

İkilinin ilişkisi sonraki yıllarda iş hayatında da devam etti. Özkan, Eymür'ü 2005-2006 döneminde Türkiye'deki şirketlerinin yönetimine dahil ederek danışman olarak görevlendirdi. Eymür ise Özkan'ı MİT döneminden tanıdığını ve hakkında olumsuz bir bilgi bulunmadığını belirterek bu iş ilişkisini savundu.

Özkan da ilerleyen yıllarda Eymür'le dostluklarının sürdüğünü ancak iş ilişkilerinin sona erdiğini açıklamıştı.